Gianni Infantino'nun FIFA'daki büyüme ve güç hamleleri

Geriye dönüp bakıldığında, her şey baştan beri oldukça açıktı. Gianni Infantino, 2016 yılında FIFA başkanı olarak ilk kez seçildiğinde bu durum bir sürpriz zafer niteliği taşımış ve Sepp Blatter'in karanlık günlerinin ardından ilerleme umudu uyandırmıştı. Infantino, "FIFA'nın imajını" yeniden kazandırma sözü vermiş, aynı zamanda "dünyadaki herkesin bizi alkışlayacağını" öngörmüştü. Hesap verebilirlik ve şeffaflık vadetse de, seçmenine verdiği temel mesaj fonlamada "çok belirgin bir artış" beklemeleri yönündeydi. Küçük bir not olarak, özel jetlerde çok fazla zaman harcadığına dair fısıltılar da vardı.

O dönemde Infantino tipik bir İsviçreli bürokrat olarak tanımlanıyordu ancak bugün kimse bu karşılaştırmayı yapmaz. Futbol içindeki liderler bunun yerine "bir ulus devlet yönettiğini zannediyor" gibi yorumları tercih ediyor. Bu tanımlama, özellikle FIFA'nın Dünya Kupası'nın ticari haklarının bir kısmını dış yatırımcılara satma planlarını istişare etmeden duyurduğu bu hafta oldukça anlamlı hissettiriyor. Ancak Infantino'nun hem profesyonel futbolu hem de yarattığı gelirleri büyütme arzusu her zaman onun temel söyleminin merkezinde yer aldı. Başkanlıkta geçirdiği süre uzadıkça, bu vizyona olan bağlılığı da arttı.

Infantino, Dünya Kupası'nın boyutunu ilk kez 2016'da genişletmeyi teklif etmiş ve Kulüpler Dünya Kupası'nın geliştirilmiş bir versiyonunun olasılığını da gündeme getirmişti. 2018 yılında küresel bir Uluslar Ligi fikrini eklemiş ve bunu hayata geçirmek için dış yatırım tarafından finanse edilen yeni bir kurumsal araç kurmayı amaçlamıştı, ancak bu plan baskı altında nihayetinde terk edildi. Ayrıca 2026 turnuvası için Dünya Kupası'nın 48 takıma çıkarılacağı 2017'de teyit edilmişti. 2021 yılında, 12 Süper Lig kulübünün ayrılma girişimlerinde FIFA'nın kendilerini desteklemesini beklediği bildirilmiş, bu plan da baskı altında sonradan vazgeçilmişti. O yılın sonunda Infantino, Dünya Kupası'nı iki yılda bir düzenleme planlarını açıkladı.

Süreç buradan itibaren, futbolun Covid-19 pandemisinden önemli finansal kayıplarla çıkmasının ardından (FIFA'nın bir kısmını Forward Programı'ndan gelen fonlarla kapatmaya çalıştığı kayıplar) daha da hızlı bir faaliyet ve önerilen yenilik temposuyla devam etti. 32 takımlı Kulüpler Dünya Kupası'nın hayata geçirilmesi ve genişletilmesinin hemen tartışılması, 2034 Dünya Kupası'nın ani ve rakipsiz bir şekilde Suudi Arabistan'a verilmesi, 2030 Dünya Kupası'nın üç kıtaya ve altı ev sahibi ülkeye yayılması ve turnuvanın 64 milli takımı kapsayacak şekilde yeniden genişletilme olasılığı bu süreçte yer aldı. Zorunlu su molaları ise geçen yılın sonunda alınan bir fikirdi.

Futbolun karar alıcıları tarafından düzenli olarak sorulan bir soru şudur: Infantino'yu yiyen şey nedir? Sürekli bir büyüme iştahını besleyen unsur nedir? En yaygın öne sürülen argüman himayedir; genişletilen rekabetten elde edilen ve üye federasyonlara yeniden dağıtılan paranın, görevinizi yenileme zamanı geldiğinde destekleyici bir seçmen kitlesi sağladığı yönündedir (Infantino, iktidara geldiğinden bu yana elbette bir FIFA başkanının ne kadar süre görev yapabileceğine dair kuralları değiştirmiştir). Ancak Infantino başkanı olduğundan beri FIFA'nın gelirlerini zaten fiilen üçe katlamıştır - bu destek kazanmak için yeterli değil mi? Ve yeni kural kitabına rağmen, Infantino'nun neredeyse kesinleşen üçüncü tam dönemi onun son dönemi olacak.

The Times'da yer alan haberler, Gianni Infantino'nun başkanlıktan ayrıldıktan sonra yeni girişimin CEO'su olabileceğini öne sürdü. En son planının spesifik doğası başka bir olası açıklamayı doğurdu: Infantino'nun, ayrılışında kendine rahat bir makam yaratmak için FIFA'nın etki alanını genişlettiği ihtimali. The Times'daki raporlar, Infantino'nun başkanlıktan ayrıldıktan sonra yeni girişimin CEO'su olabileceğini ve bir sivil toplum kuruluşunun patronundan ziyade bir şirket liderine daha uygun bir ücret alabileceğini öne sürdü. FIFA bu tür görüşmelerin gerçekleşmediğini yalanladı ancak kazançlı yeni bir rol ortaya çıksa bile, bu durum daha önce yaşanan tüm entrikaları açıklamaya yine de yetmiyor gibi görünüyor.

Üçüncü, daha sıradan ama göz ardı edilmesi giderek zorlaşan bir argüman ise Infantino'nun statü ve gücün etkisi altında olduğudur. Zengin İsviçre'de işçi sınıfı bir ailede büyüyen, kızıl saçları nedeniyle zorbalığa uğrayan İtalyan çocuk artık en üst masada oturuyor. Yetişkinliğinde lüks hayata ve ünlü kişilerle ilişki kurmaya olan iştahını sürekli olarak gösterdi (özel jetlerin yanı sıra, 2016 adaylığını desteklemek için bugün FIFA Efsaneleri olarak bilinen bir düzine eski profesyoneli görevlendirdi). FIFA başkanı olduğundan beri odak noktası dünya liderleriyle görüşmeye kaydı ve aynı zamanda onların davranışlarını taklit etmeye başladı. Vladimir Putin, Katar emiri, Suudi Arabistan veliaht prensi ve nihayetinde ABD başkanı Donald Trump ile olan ilişkileri, Infantino'yu yeni ve çok daha görkemli bir bağlamda gösterdi.

Yeni statüsü Infantino'ya daha fazla güç veya en azından bu algıyı kazandırdı ve FIFA içinden veya genel olarak futboldan etkili bir direnç görmeden herhangi bir sayıda değişikliği zorla kabul ettirebildi. Ancak siyasi ittifaklar genellikle istikrarsız ve ekseriyetle işlemseldir. Risk, ağır bir bedel talep edebilmeleri olup, kıdemli bir futbol figürü yeni ticari planın aslında Infantino'nun hırsı olmadığını belirtti. "Gianni, Trump ile işi çok ileri götürdü" dediler ve "[Trump] şimdi Dünya Kupası ödüllerinden kendi payını alıyor" ifadelerini kullandılar.