Golestan'da ekim deseni reformu su yönetimini hedefliyor
Golestan, ülke su kaynaklarının yüzde 1,8'ine sahip olmasına rağmen ekili alanların yüzde 4,4'ünü barındırıyor. Yetkililer, su tasarrufu için ekim deseni değişikliği, akıllı sayaçlar ve tüketim düzenlemesi çağrısı yapıyor.
Golestan, buğday, kolza, soya, pamuk ve diğer stratejik ürünlerin üretiminde ülkenin önde gelen bölgelerinden biri. Bu üretim payı, eyaletin İran'ın gıda güvenliğindeki rolünü güçlendiriyor. Ancak eyaletin su kaynakları geleneksel tarım modelini sürdürmeye yetmiyor.
Eyalet, ülke su kaynaklarının yalnızca yüzde 1,8'ini alırken ekili alanların yüzde 4,4'ü burada bulunuyor. Yağış azalması, sıcaklık artışı, yeraltı sularının düşmesi, nüfus artışı ve ekonomik faaliyetlerin genişlemesi su baskısını her yıl artırıyor.
Hükümet son yıllarda "Kıt Suya Uyum Belgesi" ve "Ekim Deseni Reformu"nu temel strateji olarak hazırladı. Golestan Tarım Cihat Örgütü Başkanı İbrahim Hezarjeribi, reformun gıda güvenliği ile doğal kaynakları dengelemenin ilk adımı olduğunu belirtti. Hezarjeribi, her yıl Enerji Bakanlığı'nın açıkladığı planlanabilir su miktarına göre ekim türünün ve alanının belirlendiğini söyledi. Bu yıl için 712 bin hektar tarımsal ekim öngörüldüğünü, bunun 618 bin hektarının sonbahar ürünlerine ayrıldığını açıkladı. Buğdayın 460 bin hektarla en önemli ürün olmaya devam ettiğini, arpa, kolza, soya, pamuk, mısır ve pirincin de aynı çerçevede ekileceğini kaydetti. Eyalette 700 bin hektardan fazla tarım arazisinin yalnızca 230 bin hektarının sulu ekim yapıldığını, kalan kısmın yağışa dayandığını belirtti. Çiftçilerin desene uyması halinde garantili alım, sigorta, sübvansiyonlu gübre ve tohum gibi desteklerden yararlanacağını söyledi.
Golestan Bölgesel Su Şirketi Genel Müdürü İraj Heydarian, kişi başına yenilenebilir suyun yılda bin 250 metreküpe düştüğünü ve eyaletin su gerilimi bölgesine girdiğini açıkladı. Ülke genelinde yenilenebilir suyun son yıllarda 130 milyar metreküpten 90 milyar metrekübe gerilediğini hatırlattı. Kıt suya uyum belgesine göre eyaletin tarımsal su tüketimini 122 milyon metreküp azaltması gerektiğini vurguladı. Bu hedefe modern sulama sistemleri, ekim deseni reformu, tüketimin akıllılaştırılması, kuyu kontrolleri ve kayıp azaltımıyla ulaşılabileceğini belirtti. Şimdiye kadar 6 binden fazla kuyuya akıllı sayaç takıldığını söyledi. Ruhsatlı kuyulardan kaçak çekişin yasadışı kuyulardan daha tehlikeli olduğunu ifade etti. Gorgan'da kişi başı günlük su tüketiminin standart 150 litre iken 230-250 litreye ulaştığını eleştirdi.
Golestan Tarım Bilimleri ve Doğal Kaynaklar Üniversitesi öğretim üyesi Muhammed Nuri, desene üstten bakma yaklaşımının en büyük hata olduğunu savundu. Amaç su verimliliğini artırmak, tüketimi azaltmak ve çiftçi gelirini korumak olmalı dedi. Çiftçinin su kaynaklarının düşmanı olmadığını, ekonomik koşullara göre karar verdiğini belirtti. Reformun dört temelini su kaynakları, iklim ve toprak koşulları, çiftçi geçimi ve gıda güvenliği olarak sıraladı. Eyaletin güney dağlık, orta ova ve kuzey yarı kurak bölgelerinin farklı koşulları nedeniyle tek tip uygulamanın mümkün olmadığını söyledi. Modern sulama, yapay zeka, uydu görüntüleri, akıllı sensörler ve yeni teknolojilerin tarımı değiştireceğini ifade etti. Garantili alım, sigorta, banka kredisi, işleme sanayi ve pazar gelişimi olmadan geniş katılımın gerçekçi olmadığını vurguladı. Üniversite ile yürütme organları arasındaki mesafenin karar alma süreçlerini zayıflattığını belirtti.
Yetkililerin görüşleri farklı açılardan baksa da mevcut su tüketiminin sürdürülemeyeceği noktasında birleşiyor. Tarım örgütü gıda güvenliğini su kaynaklarına göre planlamaktan, su şirketi kapasite sınırından, üniversite ise güven oluşturma ve ekonomik destekten söz ediyor. Ekim deseni reformu yalnızca tarımsal bir program değil; su kaynaklarını koruma, gıda güvenliğini sağlama, kırsal ekonomiyi sürdürme ve gelecek nesillerin haklarını koruma projesi olarak görülüyor.
