Kurak bölgeler için kâse biçimli çatı projesi geliştirildi

İran'ın Jiroft kentinde bulunan altı derslikli bir ilkokul için özel bir çatı konsepti hazırlandı. Söz konusu bölgede yağış miktarı dünya ortalamasının üçte birinden daha az ölçülürken, buharlaşma oranı ise çok yüksek seviyelerde seyrediyor. Henüz yapım aşamasına geçilmeyen bu mimari tasarım, bir yandan yağmur suyu depolamayı hedeflerken diğer yandan yaz mevsiminde binanın iç sıcaklığını düşürmeyi amaçlıyor.

Klasik çatılar yağmur sularını oluklar aracılığıyla hızla uzaklaştırırken, Concave Roof sistemi bunun tam tersi bir mekanizma kullanıyor. Büyük bir kaseyi andıran içe dönük eğimli yapı, suyun yüzeyde daha uzun süre kalmasına imkan tanıyarak onu depolama sistemine iletiyor. Bu sayede kurak iklimlerde düşen az miktardaki yağmur damlalarının bile ziyan olmadan değerlendirilmesi hedefleniyor.

Tasarlanan çatının alt kısmında ikinci bir katman daha yer alıyor. Bu iki yüzeyin arasında kalan hava boşluğu doğal bir yalıtım işlevi görüyor. En üstteki katman güneşten gelen ışınları büyük ölçüde keserken, sağlanan hava sirkülasyonu binanın iç sıcaklığını da aşağı çekiyor. Böylece soğutma için harcanan klima ihtiyacının azaltılması planlanıyor.

Concave Roof bugüne kadar farklı mimarlık ödüllerine aday gösterilmesine rağmen henüz fiziksel olarak inşa edilmedi. İlk olarak İran'ın Jiroft kentindeki altı derslikli ilkokul binası için kurgulanan projenin, 923 metrekarelik çatı alanı sayesinde yılda yaklaşık 28 metreküp yağmur suyu toplayabileceği hesaplanıyor.

BMDesign Studios, ilerleyen çalışmalarında sistemi yalnızca yağmur suyu toplamakla sınırlı tutmadı. Tasarım, kurak iklimlerde gece vakti oluşan çiğ miktarını ve havadaki nemi de bünyesine katacak biçimde geliştirildi. Bu amaçla çatının üzerindeki gece saatlerinde hızla soğuyarak yoğuşmayı artıran özel kaplamalı geçirimsiz germe kumaşların (tensile fabric) kullanılması öngörülüyor. Böylece yağışın neredeyse hiç görülmediği kurak dönemlerde dahi ilave su üretilmesi amaçlanıyor.

Maddi imkansızlıklar ve ekonomik şartlar sebebiyle henüz hayata geçirilemeyen projenin, ilerleyen dönemde İran haricinde Kuzey Afrika, Körfez ülkeleri, Avustralya ve benzeri kurak coğrafyalarda da uygulanabilecek alternatif bir model olabileceği ifade ediliyor.