132 yıl sonra bulunan şişedeki mesaj rekor kırdı
Batı Avustralya'da sahilde bulunan cam şişenin içinden 1886 tarihli Alman Deniz Gözlemevi mesajı çıktı.
İlk bakışta sıradan bir dekoratif eşya gibi görünen cam şişe, açıldığında bilim dünyasını heyecanlandıran 132 yıllık bir mesajı ortaya çıkardı. Şişenin içinde tam olarak ne yazdığı ise araştırmalar sonucunda netlik kazandı.
Olay, 2018 yılında Batı Avustralya'da ailesiyle sahilde gezen Tonya Illman'ın kumların arasında eski bir cam şişe bulmasıyla başladı. Illman, şişeyi evinde süs olarak kullanmayı düşündüğü için yanına aldı. Eve döndüklerinde şişenin içindeki kumu boşaltırken sicimle sıkıca sarılmış eski bir kağıt fark ettiler.
Islanan ve oldukça kırılgan hale gelen belge dikkatlice kurutulduktan sonra açıldı ve üzerindeki tarih herkesi şaşkına çevirdi. Kağıtta 12 Haziran 1886 tarihi yazıyordu. İlk anda bunun eski bir denizciye ait kişisel not olduğu düşünüldü. Ancak Almanca yazılmış metin incelendiğinde olayın çok daha farklı bir amaca hizmet ettiği anlaşıldı.
19. yüzyılın ikinci yarısında Almanya'daki Alman Deniz Gözlemevi, okyanus akıntılarının yönünü ve hızını anlamak için sıra dışı bir yöntem geliştirdi. Gemi kaptanlarından denize içinde bilgi bulunan şişeler bırakmaları isteniyordu.
Şişelerin içine bırakılan formlarda geminin adı, tarih, bulunduğu koordinatlar, kalkış limanı ve rotası yer alıyordu. Formun arka kısmında ise şişeyi bulan kişiden nerede ve ne zaman bulduğunu yazıp belgeyi Alman Deniz Gözlemevi'ne ya da en yakın Alman konsolosluğuna göndermesi rica ediliyordu. Böylece bilim insanları şişenin sürüklendiği rotayı takip ederek okyanus akıntıları hakkında önemli veriler elde edebiliyordu.
Bu deney sanılandan çok daha büyük ölçekli yürütüldü. Alman gemileri 1864 ile 1933 yılları arasında dünyanın farklı denizlerine binlerce sürüklenme şişesi bıraktı. Bugüne kadar bu formlardan yalnızca 600'den biraz fazlası geri dönebildi. Üstelik bulunanların büyük kısmında şişe değil sadece mesaj kağıdı yer alıyordu.
Batı Avustralya'da bulunan örnek ise hem şişesiyle hem de içindeki belgesiyle birlikte eksiksiz korunmuş olması nedeniyle benzersiz kabul edildi. Uzmanlara göre dar ağızlı kalın cam şişe, içeride adeta koruyucu bir mikro ortam oluşturarak kağıdın bir asırdan uzun süre bozulmadan kalmasına yardımcı oldu.
Buluntunun sahte olabileceği ihtimali üzerine Batı Avustralya Müzesi uzmanları kapsamlı bir inceleme başlattı. Kağıdın yapısı, mürekkep, el yazısı ve şişenin üretim özellikleri tek tek analiz edildi.
Asıl şaşırtıcı gelişme ise Almanya arşivlerinde yaşandı. Araştırmacılar Paula adlı yelkenli geminin orijinal meteoroloji seyir defterini buldu. Kaptanın 12 Haziran 1886 tarihli kaydında tam o gün bir sürüklenme şişesinin denize bırakıldığı yazıyordu. Defterde yer alan koordinatlar ile şişeden çıkan nottaki koordinatlar birebir örtüştü.
Yapılan doğrulamanın ardından keşif, Guinness Dünya Rekorları tarafından dünyanın doğrulanmış en eski şişe içindeki mesajı olarak kayda geçirildi. Şişe denize bırakıldıktan yaklaşık 132 yıl sonra bulunmuştu ve bu süre önceki rekoru açık ara geride bıraktı.
Araştırmacılar ayrıca şişenin büyük ihtimalle denize bırakıldıktan sonraki ilk yıl içinde Avustralya kıyılarına ulaştığını, daha sonra kumların altında gömülü kalarak uzun yıllar boyunca fark edilmediğini düşünüyor. Güçlü bir fırtınanın kumları yerinden oynatması sayesinde şişe yeniden gün yüzüne çıkmış olabilir.
Şişenin içindeki notta şu ifadeler yer alıyordu:
"Bu şişe 12 Haziran 1886 tarihinde denize bırakıldı. Konum 32°49′ Güney enlemi ve Greenwich'e göre 105°25′ Doğu boylamı. Gemi adı Paula. Kalkış limanı Elsfleth. Kaptan Diekmann. Sefer rotası Cardiff'ten Makassar'a. Bu şişeyi bulan kişinin bulunduğu tarih ve konumu not ederek Alman Deniz Gözlemevi'ne veya en yakın Alman konsolosluğuna göndermesi rica olunur."
