ABD-Çin ilişkileri gergin: Şi-Trump görüşmesi tehlikede
ABD ve Çin arasındaki ekonomik yaptırımlara karşılıklı misillemeler başladı. Şi ve Trump zirvesi öncesinde tansiyon yükseliyor.
Eylül ayında planlanan ABD ve Çin liderleri zirvesi öncesinde iki ülke arasındaki ekonomik ve teknolojik yaptırımlara yönelik misillemeler yeniden gündeme geldi. Washington yönetimi, Çin menşeli yeni insansı robot ithalatını yasaklayarak, İran yakıtı taşıdığı iddia edilen Çinli taşımacılık şirketlerine yaptırım uyguladı. Ayrıca, 40’tan fazla firmanın insan hakları ihlali iddialarıyla kara listeye alınmasının yanı sıra, iki üst düzey sivil üniversiteyi de Pentagon’un kara listesine ekledi. Bu adımların ardından Pekin yönetimi, ABD’ye karşı tarifeleri devreye soktu. Çin Ticaret Bakanlığı, ABD’nin kararlarına yanıt olarak yedi Amerikan firmasına yaptırım uyguladığını, insansız hava araçları ve ilgili teknolojilerin ABD’ye ihracatına yönelik kontrollerin artırıldığını ve yabancı yazılım çalıştıran bazı büro ekipmanlarına yönelik inceleme başlatıldığını duyurdu. Ayrıca, ABD fabrikalarının elektrikli ev aletleri gibi ürünleri Çin pazarında belgelendirmesini sağlayan hızlı onay sürecini de askıya aldı. Bakanlık sözcüsü, ABD Federal İletişim Komisyonu’nun kararları ile teknoloji yasaklarına misilleme yapıldığını belirterek, Çin-ABD ikili ticari ilişkilerindeki istikraya önem verdiklerini, ancak ABD’nin tutumuna göre ilave tedbirler alınabileceğini vurguladı. Taraflar arasındaki en sert rekabet alanı olan yapay zeka sektöründe de tansiyon yükseliyor. Son 18 ayda yapay zeka alanında önemli ilerleme kaydeden Çinli şirketler, Washington tarafından ABD modellerini izinsiz kopyalamakla ve fikri mülkiyet ihlaliyle suçlanıyor. Pekin, bu iddiaları reddederek ABD’ye "hegemonik zihniyeti" terk etme çağrısında bulunuyor. Uzmanlar, Washington’ın Çinli yapay zeka şirketlerine yönelik kısıtlamaları genişletmesi durumunda Pekin’in daha büyük ekonomik darbeler vuracak araçları devreye sokabileceğine dikkat çekiyor. Çin’in küresel tedarikinde hakim olduğu stratejik nadir toprak elementleri, önemli bir pazarlık unsuru olmaya devam ederken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu kritik ürünlerin akışının gerektiği kadar serbest olmadığını ifade etti. İki ülke arasında eylül ayında yapılması beklenen Şi Cinping ve Donald Trump zirvesi öncesinde, yapay zeka konusunda özel bir diyalog yürütülmesi planlanıyor. Analistler, her iki tarafın da liderler düzeyindeki diplomasiyi ilişkileri ödüllendirmekten ziyade krizleri yönetme ve gerilimin kontrolden çıkmasını önleme mekanizması olarak gördüğünü belirtiyor.
