ABD Dışişleri'nden F-35 açıklaması: Türkiye önemli bir müttefik

ABD Dışişleri Bakanlığı, F-35 satışına mesafeli duran Kongre üyelerine rağmen Türkiye'nin kritik konumunu öne çıkararak sorunun çözümüne yönelik yeni bir süreci başlattı.

Ankara'daki NATO Zirvesi sonrasında diplomatik çevrelerin en önemli gündem maddelerinden biri olan F-35 dosyası, Washington ile Ankara arasında yoğun bir trafiğe yol açtı. ABD merkezli Fox News'a konuk olan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Beyaz Saray'ın Ankara politikasına dair arka plandaki detayları paylaştı. Sözcü açıklamasında, Başkan Trump'ın Türkiye'nin stratejik değerini benimsediğini belirterek, Türkiye'nin müttefik konumuna vurgu yaptı ve ikili ilişkilerin her alanda sürdüğünü, çözülemeyen konuların aşılması için Ankara'nın teşvik edildiğini dile getirdi.

ABD Kongresi'nde 18 vekilden oluşan iki partili bir grubun satışa karşı çıkması ve yasal prosedürleri hatırlatması, sürecin tamamen engellenip engellenemeyeceği sorusunu gündeme getirmişti. Ancak Arms Export Control Act (AECA) adı verilen Amerikan mevzuatına göre, Beyaz Saray karşısında Kongre'nin durdurma yetkisi oldukça sınırlı kalıyor. Başkanın Kongre'ye yapacağı bildirimin ardından satışa resmi olarak engel olunabilmesi için Temsilciler Meclisi ile Senato'nun ortak bir ret kararı alması gerekiyor. Beyaz Saray'ın olası bir vetoyu devreye sokması durumunda ise Kongre'nin bu vetoyu geçersiz kılabilmesi için her iki kanatta da üçte iki çoğunluk (Temsilciler Meclisi'nde 290, Senato'da 67 oy) şartı aranıyor. Başkan Donald Trump'ın geçmişte Suudi Arabistan ve BAE ile ilgili benzer Kongre engellemelerini veto hakkıyla aştığı hatırlandığında, Beyaz Saray'ın siyasi iradesinin bu süreçteki en belirleyici etken olduğu biliniyor.

Geçtiğimiz günlerde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun F-35 tedarikine yönelik çekincelerine doğrudan yanıt veren ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ile olan bağlara dair olumlu ifadeler kullandı. İsrail'in itirazlarının hatırlatılması üzerine Trump, Türkiye'nin kendisi için harika bir müttefik olduğunu, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile dostluk bulunduğunu ve kimsenin kendisine kime ne satacağını dikte edemeyeceğini vurguladı. Türkiye'nin büyük, güçlü bir ülke ve muazzam bir orduya sahip olduğunu belirten Trump, satış konusunun masada kaldığını net bir şekilde ifade etti.

ABD'nin eski Ankara Büyükelçisi James Jeffrey de Fox News kanalına yaptığı değerlendirmede, Trump'ın Cumhurbaşkanı Erdoğan'a duyduğu güvene dikkat çekti. Trump ile Erdoğan arasında son derece güçlü bir iş birliği olduğunu belirten Jeffrey; Libya, Suriye, Kafkasya ve Ukrayna gibi birçok hassas dosyada Ankara ile başarı elde edildiğini aktardı. Trump'ın bu sürecin Türkiye açısından taşıdığı değeri bildiğini ve Ankara'nın savunma gereksinimleri sebebiyle Rusya ya da Çin'e yönelmesini arzulamadığını kaydetti. Jeffrey ayrıca F-35 uçaklarının Türkiye için yalnızca askerî değil, aynı zamanda mühim bir prestij meselesi olduğunu vurguladı. Hava kuvvetlerinin omurgasını F-16'ların oluşturduğu Türkiye için bu alımın zaruri bir ihtiyaç olduğunu dile getiren Jeffrey, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu süreçte Moskova'dan gelebilecek diplomatik baskı ve karşılıklara karşı kararlı bir duruş sergileyeceğini belirtti. Jeffrey, Beyaz Saray'ın da Ankara'yı Batı savunma yapısı içinde tutmak konusunda kararlı olduğunu ekledi.

Öte yandan, S-400 Hava Savunma Sistemi'ne ilişkin teknik formül arayışları devam ederken, bir diğer yetkili Dışişleri Bakanlığı'nın Kongre'ye ilettiği mektubun kapıları tamamen kapatmadığını savundu. Yetkili, mektubun Kongre'ye Türkiye'nin NDAA şartlarını karşılaması durumunda satışın gerçekleştirilebileceği mesajını verdiğini, S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devri gibi hamlelerin F-35 programına geri dönüşü tetikleyebileceğini belirtti. ABD basınındaki kulis iddialarına göre, F-35'lerin önünü açacak kritik adım olan S-400'lerin devri hususunda Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) olası bir alternatif olarak öne çıkıyor.