Avrupa'da orman yangınları: Akdeniz'de rekor şiddet

Avrupa Birliği (AB) genelinde orman yangını tehlikesi, yılın bu dönemi için şiddet rekorlarını kırdı. İtfaiye ekipleri Akdeniz genelinde alevleri söndürmek için büyük çaba harcıyor.

Avrupa Orman Yangını Bilgi Servisi (Effis) verilerine göre, karbon kirliliğinin körüklediği sıcak, kurak ve rüzgarlı hava, yılın başından bu yana son yirmi yılın temmuz sonu ortalamasından yüzde 43 daha şiddetli seyretti.

Yetkililer salı günü Yunanistan'da üç itfaiyecinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Fransa ve İspanya'daki ekipler ise büyük şehirlerin tehlikeli biçimde yakınında yanan devasa yangınlarla gece boyunca mücadele ederek ilerleme kaydetti.

Perşembe günü yayımlanan ve ilerleyen günlerde güncellenebilecek rakamlar, yıl başından bu yana 435 bin hektarın (1 milyon 75 bin akre) yandığını ortaya koydu. Bu alan, son dönemin tarihi ortalamasının yaklaşık üç katına denk geliyor. Yaşanan yıkım, ortalamanın iki katından fazla olan 1 bin 400 yangının sonucunda meydana geldi.

Effis verilerine göre, Bordeaux yakınlarındaki sık çam ormanlarında çıkan bir yangının o kadar büyüyerek yeni yangınları tetikleyebilecek nadir bir fırtına bulutu oluşturduğu Fransa'da toplam 91 bin hektar kül oldu. Bu rakam, yaz sezonunun bitimine bir ay kala ülkenin bir yıllık tam yıl yangın rekorunu kırdı.

Gironde bölgesindeki yetkililer, sakin geçen bir gecenin ardından yangının kontrol altında tutulduğunu, sınır boyunca ve aktif noktalarda çalışmaların sürdüğünü açıkladı. Çarşamba günü ölçülen 38 derece sıcaklık ve kuvvetli rüzgarlar söndürme çalışmalarını zorlaştırırken, perşembe günü sıcaklığın "oldukça elverişli" olması bekleniyordu.

Salı günü 60 bin kişinin evine dönmesine izin verilmesinin ardından, perşembe günü 84 bin kişinin daha evlerine dönmesine izin verildi.

Effis'e göre, Madrid'in batısında şimdiye kadarki en büyük orman yangınının görüldüğü İspanya genelinde toplam 207 bin hektar yandı. Bu rakam, yılın bu dönemi için ortalamanın neredeyse beş katı olmakla birlikte, 2022 yangınlarının temmuz sonundaki yıkımının altında kalıyor.

Madrid'deki yerel yetkililer yangın durumunun "istikrarlı" ilan edildiğini, ancak yedi konut sitesindeki sakinlerin henüz evlerine dönemediğini bildirdi. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, perşembe sabahı Ávila ve Madrid bölgelerindeki ulusal acil durumun sona erdiğini açıkladı.

Ancak yetkililer, Portekiz sınırına yakın çıkan yeni bir yangının 600 kişinin tahliyesine yol açtığını belirtti. İspanyol meteoroloji ajansı Aemet, ülkenin iç kesimlerinin büyük bölümünde perşembe günü sıcaklığın 35 derecenin üzerinde olmasının beklendiğini, bazı bölgelerde ise sıcaklıkların 40-42 dereceye ulaşacağını bildirdi.

Fransa ve İspanya'daki orman yangınları bu ay 300 binden fazla insanı evlerinden ve turistik konaklama yerlerinden çıkmaya zorladı. Bu gelişme üzerine her iki ülke de itfaiye aracı, arazöz, su dökme uçakları ve helikopterler ile itfaiyeci desteği için AB'ye başvurdu.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen çarşamba günü itfaiyecilerin "cesaret ve kararlılığını" överek, Romanya ve Yunanistan'ın gönderdiği ekiplerin görev sürelerini uzattığını belirtti. Von der Leyen, "Fransa ve İspanya'daki yangınlar kasıp kavurmaya devam ederken, Avrupa dayanışmasının sınırı yoktur" dedi.

AB'nin kriz yönetim merkezindeki yetkililer çarşamba sabahı İtalya ve Yunanistan'da yangınların kötüleşmesiyle birlikte zorlu haftaların beklenildiğini bildirdi. Aynı günün ilerleyen saatlerinde Yunan itfaiye teşkilatı, Girit adasında bir yangına müdahale eden iki itfaiyeci ile anakaranın güneyindeki bir başka yangında bir itfaiyecinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Effis'in 29 Temmuz'a kadar olan verilerine göre Yunanistan, olağandakinden biraz daha az sayıda yangın ve ortalamanın oldukça altında yanan bir alanla nispeten sakin bir yangın sezonu geçirdi.

Öte yandan İtalya ve Portekiz, rekora yakın sayıda yangın ve ortalamanın çok üzerinde yanan alanlar kaydetti. Bu ülkeler şu ana kadar Fransa ve İspanya'nın yaşadığı yıkım ölçeğinden kurtulmuş durumda, ancak geçen hafta Sicilya'daki şiddetli yangınlara müdahale eden İtalya'da bir itfaiyeci yaşamını yitirdi.

İklim krizinin bu yaz Avrupa'yı kasıp kavurduğu belirtiliyor. Arka arkaya yaşanan sıcak hava dalgaları bitki örtüsünü kurutarak küçük yangınların büyük cehennemlere dönüşmesine olanak tanıyan geniş bir yakıt fazlası oluşturuyor.

İspanyol Başbakanı Sánchez, çarşamba günü bir komuta merkezine yaptığı ziyaret sırasında iklim acil durumuyla mücadele için "ulusal pakt" oluşturulması çağrısını yineledi.

Sánchez, "Bu yangınlar insan kaynaklı olabilir veya olmayabilir, ancak her halükarda bu yüksek sıcaklıklar, düşük nem ve ayrıca bu büyük yangınların ormanlarımızda yarattığı atmosferik olaylar sonucunda katlanarak artmaktadır" dedi.

Hızlı analizler, batı Avrupa'nın haziran ayındaki sıcak hava dalgasının iklim krizi olmayan bir dünyada "neredeyse imkansız" olacağını ortaya koydu. Daha büyük yangınlarda önemli bir faktör olan toprak kuraklığı seviyesi ise beş kat daha olası hale geldi. Sıcak hava dalgalarının en az 10 bin kişinin ölümüne yol açtığı ve tahıl çiftçilerine kaybolan ürünler nedeniyle 2 milyar euro (1,7 milyar sterlin) maliyete neden olduğu tahmin ediliyor.

Fosil yakıt kirliliğinden kaynaklanan sıcaklık artışları, güney Avrupa'daki kırsal bölgelerin boşalmasıyla aynı döneme denk geldi. Nüfusun yaşlanması ve gençlerin şehirlere göç etmesiyle çiftlikler terk edildi. Bitki örtüsündeki bu sonuçsal aşırı büyüme, itfaiyecileri ve orman yangını araştırmacılarını Akdeniz genelinde endişelendiriyor.