Bilim insanları Crispr yöntemiyle alerji yapmayan köpek üretti

Köpek alerjisi olduğu için bu hayvanlara yaklaşamayan genetikçi Matt Walker, meslektaşlarıyla birlikte geliştirdiği gen düzenleme tekniği sayesinde Bailey adında hipoalerjenik bir beagle köpeğe sahip oldu. Artık Bailey kucağındayken ona fıstık ezmesi yedirebiliyor ve Central Park'ta birlikte oyun oynayabiliyor. Walker'ın alerjisi tamamen geçmedi ancak Bailey'nin tükürüğü ile tüylerinde alerjiye yol açan temel protein artık yer almıyor.

Genetikçi Walker, çalışmanın başarısından duyduğu hissi rahatlama, hayranlık ve minnettarlık karışımı olarak tanımladı. Kurucusu olduğu Kindred Companion Sciences adlı şirket, Bailey'yi ve ikizi Alfie'yi Nobel ödüllü Crispr teknolojisini kullanarak dünyaya getirdi.

Alfie ve Bailey gibi köpeklerin pet shop raflarında yerini alması ve milyonlarca alerji hastasının bu hayvanlara ulaşabilmesi yıllar sürecek. Bilim insanlarının genetik müdahalenin uzun vadeli sağlık etkilerini izlemesi ve bu yöntemi ticari hale getirerek herkesin erişebileceği ekonomik bir seviyeye indirmesi gerekiyor. Çalışmada yer almayan uzmanlar ise bu durumun barınaklardaki sahiplenilmeyi bekleyen sokak hayvanlarına olan ilgiyi azaltabileceğine dikkat çekiyor.

New York Üniversitesi Grossman Tıp Fakültesi'nden biyoetikçi Arthur Caplan, bu yöntemin daha fazla insanın evcil hayvan sahibi olmasına kapı araladığını, ancak diğer yandan insanları genetiği değiştirilmemiş sokak hayvanlarını tercih etmekten vazgeçirebileceğini belirtti.

Araştırmacılar daha önce klonlama yöntemini kullanarak hipoalerjenik evcil hayvanlar üretmeye çalışmış, ancak bu durum genetik açıdan birbirine çok benzeyen ve daha sık hasta olan yavruların doğmasına yol açmıştı. İki yıl önce ise bilim insanları Crispr kullanarak Alsik adlı bir kedide alerji üreten protein seviyesini düşürmüştü, fakat bu tekniğin diğer kediler üzerinde güvenle uygulanıp uygulanamayacağı henüz bilinmiyor.

Kaniş gibi az tüy döken köpekler genellikle alerji yapmadığı düşünülen cinsler arasında yer alıyor. Buna rağmen bu köpekler de tükürük, tüy ve kepeklerinde alerjen proteinler barındırmaya devam ettiği için insanlarda hapşırık ve benzeri reaksiyonlara sebep olabiliyor.

Alfie ve Bailey'yi üretmek için laboratuvar ortamında çalışmaya başlayan bilim insanları, köpek deri hücrelerinin içindeki genetik kodu düzenleyerek alerjen protein üretiminden sorumlu ana geni devre dışı bıraktı. Düzenlenen genetik kodu yumurtalara aktararak bir beagle taşıyıcı anneye yerleştirdiler ve Eylül 2024'te iki sağlıklı dişi yavru dünyaya geldi. Yapılan testlerde yavruların tükürük ve kürklerinde alerjen proteine rastlanmadı.

Ayrıca uzmanlar, Alfie ile Bailey'nin tükürük ve kepeklerinden alınan örnekleri Walker'ın cildine damlatarak bir alerji testi gerçekleştirdi. Walker'ın cildi kaniş ve goldendoodle örneklerine tepki verirken, bu beagle'lardan alınan örneklere herhangi bir reaksiyon göstermedi.

Çarşamba günü Crispr Journal dergisinde yayımlanan bu araştırma, köpekler üzerinde benzer bir yaklaşımın başarıyla denendiği ilk çalışma olma özelliğini taşıyor.

Walker, Alfie ve Bailey'de düzenlenen genetik yapının tüm köpeklerde ortak olduğunu ifade etti. Kindred Companion Sciences, beagle cinsi dışındaki diğer köpeklerde ve rehber hayvanlarda da bu tekniği test ederek alerji üretmeyen yeni nesil evcil hayvan hatları oluşturmayı umuyor.

Çalışmada yer almayan Texas Southwestern Tıp Merkezi'nden patolog Dr. Jeff SoRelle, gelecekteki araştırmaların genetiği değiştirilmiş bu hipoalerjenik köpekleri daha geniş insan kitleleri üzerinde test ederek farklı bünyelerde de semptomları önleyip önleyemediğini kanıtlaması gerektiğini belirtti.

Devre dışı bırakılan genin köpeklerdeki alerji üreten ana etken olduğunu ancak tek neden olmadığını vurgulayan Dr. SoRelle, bu uygulamanın insanlardaki köpek alerjilerini durdurmada ne kadar etkili ve geniş çapta yararlı olacağını tam olarak bilmediklerini dile getirdi.

Bailey şu anda New York'ta Walker ile birlikte yaşarken, Alfie ise Florida'daki Kindred şirketinden başka bir bilim insanının yanında kalıyor. Köpeklerin genlerinde yapılan bu müdahale nadir görülen ancak bazı köpeklerde doğal olarak da rastlanan bir durum olduğu için Walker, hayvanlar üzerinde olumsuz bir etki yaratmasının beklenmeğini belirtti. Yine de rutin veteriner kontrolleriyle sağlık durumlarının yakından takip edilmesinin önem taşıdığı ifade edildi.

Bir yıldan biraz süredir Bailey ile birlikte yaşayan Walker, köpeğin artık ailesinin bir parçası haline geldiğini söylüyor.

Hayatı boyunca bir köpek sevdalısı olmasına rağmen alerjileri yüzünden çocukluğunda köpeklerden uzak durmak zorunda kalan Walker, ailesinin goldendoodle cinsi köpeğinde bile gözlerinde kaşıntı ve ağrılı döküntüler yaşadığını belirtti.

Ancak bugün Bailey ile oturma odasında halat çekme oyunu oynayabildiğini ve hasta olduğunda köpeğin ayak ucuna kıvrılarak kendisine huzur verdiğini aktaran Walker, bir köpeğe sahip olmanın inanılmaz bir his olduğunu ifade etti.