Birkleyn mağaralarında madencilik faaliyetleri durduruldu

Diyarbakır’da bulunan birinci derece arkeolojik sit alanı Birkleyn mağaralarında gerçekleştirilen madencilik faaliyetleri, hukuki süreç sonucunda durduruldu. Lice ilçesi Örtülü köyündeki Birkleyn mağaraları, geçen yıl maden, taş ocağı ve kırma-eleme tesislerine açılmıştı. Projelerin iptali için başlatılan hukuki süreçte mahkeme, yürütmeyi durdurma kararı vererek projeleri durdurdu. Diyarbakır Barosu avukatlarından ve Çevre Komisyonu Başkanı Ahmet İnan, Birkleyn mağaralarının birinci derece arkeolojik sit alanı olduğunu belirtti. İnan, "Bu mağaraların bulunduğu alan maden ruhsatlarına ve taş ocaklarına açılmıştı. Yaklaşık bir yıl önce bu projelerin iptali için hukuki bir süreç başlatmıştık. Taş ocağı, kırma-eleme tesisi ve beton santrali gibi projeler, burayı yok edecek nitelikteydi. Birkleyn mağaraları sadece arkeolojik sit alanı değil, aynı zamanda 'önemli doğal alan' olarak Uluslararası Doğa Koruma Örgütü tarafından da tanımlanmış bir bölgedir. Burası, Diyarbakır halkının yaz aylarında gittiği, suya girdiği bir alan. İçinde 8 bin yıllık kitabeler ve Asur dönemine ait heykeller mevcut. Bu nedenle bu madencilik faaliyetlerinin başlatılmasına karşı, Diyarbakır Barosu ve yöre halkıyla dava açtık. Mahkeme, bu tarihi alanın tehlikede olduğunu ve ekosistemin zarar göreceğini belirterek yürütmeyi durdurma kararı aldı. Şu an proje durdurulmuş durumda" ifadelerini kullandı. İnan, bölgenin kendileri için evrensel bir miras olduğunu vurgulayarak, "1990'lı yıllarda Alman ve İngiliz arkeologlar buraya gelerek, bu alanın büyük bir antik kent potansiyeli taşıdığını belirttiler. Ancak yeterli çalışma yapılmadı. Bu yıkım projelerini buradan uzak tutmak istiyoruz. Alanın gerçek değerini belirlemek için kapsamlı bir çalışma yapılması şart. Mağara uzantıları kilometrelerce sürüyor ve detaylı kazı çalışması yapılmadı. Tepede bir antik kent, kale ve mezarlıklar var. Bu değerlerin ortaya çıkarılması için arkeologların, kamu kurumlarının ve sivil toplumun harekete geçmesi gerekiyor. Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'ne ve tüm bakanlıklara başvurularımızı ilettik. Kültürel varlıklarımızı korumalıyız. Enerji politikalarında kamu, yerel halk ve bölgenin ekosistem ve kültürel değerleri gözetilmelidir" dedi. Ayrıca İnan, Birkleyn mağaralarının UNESCO Dünya Miras Listesi'ne girmesi için başvuru sürecine de başlanacağını belirtti. İnan, "UNESCO'ya başvuru süreci kolay değil. Başvuru yapacak olan kamu kurumlarıyla iyi bir koordinasyon sağlamak zorundayız. Burası, hem önemli bir doğal alan hem de arkeolojik sit alanı olması bakımından ender bir durum. Dicle Üniversitesi'nin yaptığı araştırmaya göre burası bir jeomiras alanı. Sadece insanların izlerini değil, evrenin oluşumundan bu yana geçen sürece dair kayaç yapısıyla önemli bilgiler barındırıyor. Bu üç özelliğin bir arada bulunduğu başka bir yer yok. Gerçekten gidildiğinde insanı etkileyen olağanüstü bir yapıya sahip. Bu nedenle koruma statüsünün güçlendirilmesi ve uluslararası miras listesine alınması için gerekli süreçleri başlatacağız."