Bütçe açığı için zam sinyali: 500 milyar liralık kayıp telafi edilecek

ANKA Ekonomi Koordinatörü Erdal Sağlam, ekonomi piyasalarındaki son gelişmeleri değerlendirerek kulislerde konuşulan zam iddialarını aktardı. Sağlam, elektrik ve doğalgaz faturalarına yapılması beklenen zamlar hakkında değerlendirmelerde bulundu. Geçen hafta İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan, Eylül başında açıklanacak orta vadeli programda somut adımlar görmeyi arzuladıklarını belirtti.

Bahçıvan “bıçak kemiğe dayandı” uyarısını dile getirdi. Son veriler sanayideki küçülmenin boyutunu gözler önüne seriyor. Kapasite kullanım oranları son ayda yüzde 73,50 olarak ölçüldü.

Bu oran 2020 yılındaki pandemi kapanmalarından bu yana en düşük seviye oldu. Pandemi dönemi hariç en düşük oran Rahip Brunson krizinde yüzde 73,70 olarak kayda geçmişti. Nisan ayında İran krizi çıktığında bile kapasite kullanım oranı yüzde 74,10 düzeyindeydi.

Bu durum yüzde 73,70 seviyesindeki aylık düşüşün ne kadar büyük olduğunu gösterdi. - SANAYİ VE BÜYÜMEDE SIKINTI - Sanayi sektörüyle birlikte genel büyümede de sorunlar yaşanıyor. Mevsim etkilerinden arındırılmış veriler ilk iki çeyrekte çok küçük bir büyüme gösterdi.

Üçüncü çeyrekte de büyüme ivme kazanmadı. Turizm sezonunun kötü geçmesi hizmet sektörünün büyümeye katkısını azalttı. 2026 yılı büyüme tahminleri şimdiden yüzde 2,5 seviyesine geriledi.

Son çeyrekte de aynı seyrin sürmesi halinde büyümenin yüzde 2'ye düşebileceği konuşuluyor. Bu oran Türkiye ekonomisi için oldukça düşük bir seviyeyi temsil ediyor. Ekonomideki bu yavaşlamaya rağmen Merkez Bankası enflasyonu ve faizleri düşürmekte zorlanıyor.

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, son Enflasyon Raporu sunumunda yüzde 40 olan fonlama faizini yüzde 37'lik politika faizine indireceklerini açıklamıştı. Ancak aradan geçen iki haftada bu adım atılmadı. - FAİZ İNDİRİMİ BEKLENTİLERİ - Yeni beklentiler 10 Eylül tarihindeki Merkez Bankası faiz toplantısını işaret ediyor.

Ekim ayında ise küçük çaplı indirimlerin başlayabileceği konuşuluyor fakat bunun garantisi bulunmuyor. 1’er puanlık indirimlerle yıl sonunda politika faizinin yüzde 35'e gerileyebileceği yabancı banka raporlarında yer alıyor. Bunun için aylık enflasyonda belirgin bir gerileme gerekiyor.

Ağustos ayı öncü verileri aylık enflasyonun yüzde 2 civarında olacağını gösteriyor. Aylık oran yüzde 2 çıktığında mevsimsellikten arındırılmış enflasyon yüzde 2,4 seviyesinde tespit edilecek. Faiz indirimi için mevsimsellikten arındırılmış oranın yüzde 2'nin, hatta yüzde 1,90'ın altına inmesi gerekiyor.

Bu tablo yıl sonunda enflasyonun yüzde 30'un altına düşmesini zorlaştırıyor. Piyasalardaki yeni tahminler enflasyonun yüzde 31 ila 32 arasında gerçekleşeceği yönünde şekilleniyor. İran savaşının sürmesi ve petrol fiyatlarının 90 doların üzerinde kalması bütçe dengesini bozuyor. - BÜTÇE AÇIĞI VE ZAM İHTİMALİ - Motorinden alınan vergi sıfırlanmasına rağmen akaryakıt fiyatlarındaki artış devam ediyor.

Yıl sonuna kadar bütçenin gelir kaybının 500 milyar TL'ye ulaşması bekleniyor. Oluşan bütçe açığını kapatmak amacıyla elektrik ve doğalgaz gibi kamu zamlarının yılsonu beklenmeden devreye sokulması ihtimali konuşuluyor. Kurların biraz hızlandırılması da masadaki ihtimaller arasında yer alıyor.

Öte yandan 7 Eylül'de açıklanması beklenen yeni orta vadeli programın hedefleri piyasalar tarafından merakla takip ediliyor. Sanayicilerin beklediği müjdelerin metinde yer alması beklenmiyor. Programda yer alacak bütçe açığı ve enflasyon hedefleri piyasa için büyük önem taşıyor.

Şu an yüzde 15 olarak görünen 2027 enflasyon hedefinin yüzde 20'nin altında kalması gerçekçi bulunmuyor. Piyasalar 2027 yılında en düşük yüzde 25 civarında bir enflasyon oranı bekliyor. Dördüncü yılına giren program enflasyonu düşürme ve yeniden büyümeye geçiş amacına ulaşamadı. Uzayan program yoksulluğu artırırken sanayiyi de durma noktasına getirdi. Seçimlerin yapılması beklenen 2027 yılı için ekonomide umut görünmüyor.