Fransız yönetmen Tony Gatlif hayatını kaybetti

Roman kültürünü, göçü, sürgünü ve müziği sinemasının merkezine taşıyan Fransız yönetmen, senarist, oyuncu ve besteci Tony Gatlif 77 yaşında hayatını kaybetti. Gatlif’in ailesi, yönetmenin ölümünün Fransa’nın güneyindeki Arles kentinde gerçekleştiğini ve bir sağlık sorunu nedeniyle yaşamını yitirdiğini açıkladı.

Gatlif’in hayatını kaybettiği sırada tarihi bir film projesi üzerinde çalıştığı belirtildi. Asıl adı Michel Boualem Dahmani olan Gatlif, 10 Eylül 1948’de Cezayir’in başkenti Cezayir’de, Kabili bir baba ile Roman kökenli bir annenin çocuğu olarak dünyaya geldi.

Cezayir Bağımsızlık Savaşı döneminde çocuk yaşta Fransa’ya göç eden Gatlif, gençlik yıllarını zorlu koşullar altında geçirdi. Sinemasında özellikle Roman kültürüne ve toplulukların karşı karşıya kaldığı dışlanma, göç ve özgürlük arayışına odaklanan Gatlif, 1975’ten itibaren 25 filme imza attı.

Müzik ise filmlerinin en belirgin unsurlarından biri oldu. Yönetmenin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan yapımlardan biri, 1993 tarihli “Latcho Drom” oldu. Roman müziğinin farklı coğrafyalardaki izlerini takip eden film, Gatlif’in sinemasındaki müzik ve kültür ilişkisini güçlü biçimde ortaya koydu.

1997’de çektiği ve Romain Duris’in başrolünde yer aldığı “Gadjo Dilo” (Çılgın Yabancı) ise yönetmenin en bilinen filmlerinden biri haline geldi. Film, Roman kültürüyle dışarıdan gelen bir karakterin karşılaşması üzerinden kültürel farklılık, önyargı ve aidiyet meselelerini işledi.

Gatlif, 2004 yılında “Exils” (Sürgündekiler) filmiyle Cannes Film Festivali’nde En İyi Yönetmen ödülünü kazandı. Cezayir köklerine ve kimlik arayışına odaklanan film, yönetmenin kişisel geçmişiyle de güçlü bağlar taşıyordu. Yönetmenin filmografisinde ayrıca “Vengo”, “Korkoro”, “Geronimo”, “Djam” ve “Tom Medine” gibi yapımlar bulunuyor.

Son filmi “Ange” ise 2025’te izleyiciyle buluştu. Gatlif’in ölümünün ardından Fransa Kültür Bakanı Catherine Pégard, yönetmeni müziğe, harekete, silinen sınırlara ve çoğu zaman yeterince görülmeyen hayatlara yönelen bir sinemacı olarak andı. Arles Belediye Başkanı Patrick de Carolis de Gatlif’in kentle olan bağını vurgulayarak başsağlığı mesajı yayımladı.

Ailesi ise yayımladığı mesajda Gatlif’in filmlerindeki “cömertliğinin, neşesinin, şiirselliğinin ve müzik sevgisinin” kendileriyle kalacağını belirtti. Aile, yönetmenin anısına Roman kültüründe “iyi yolculuk” anlamına gelen “Latcho Drom” ifadesiyle veda etti.