Guterres tüm yaptırımların kaldırılmasını istedi

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Suriye ziyaretinin ikinci gününde tüm yaptırımların kaldırılmasını istedi. Guterres, Pazar günü ülkedeki iki günlük ziyaretini tamamlayarak bu çağrıyı yaptı.

Ziyaret sırasında Guterres, Cumhurbaşkanı Ahmed al-Sharaa, Dışişleri Bakanı Asaad al-Shaibani ve bu ay ilk oturumunu yapan yeni geçiş meclisinin başkanı ile görüştü. Şam'da ayrıca İsrail'in işgalindeki Suriye Golan Tepeleri'nde görev yapan BM barış gücü üyeleriyle, sivil toplum temsilcileriyle, farklı topluluklardan kişilerle, kadın ve gençlerle bir araya geldi.

Guterres, başkent yakınlarındaki Sednaya hapishanesini de ziyaret etti. Bu tesis, Esad döneminde en ağır işkencelerin yapıldığı yer olarak biliniyor.

Esad döneminde başta Batılı ülkeler olmak üzere birçok devlet Suriye'ye yaptırımlar uygulamıştı. Aralık 2024'te yönetimi devralan yeni yönetim, 13 yılı aşkın savaşın ardından ekonomiyi canlandırmak ve altyapıyı yeniden kurmak istiyor.

ABD'nin de aralarında bulunduğu bazı Batılı ülkeler yaptırımları gevşetme adımları atsa da yatırımcılar temkinli davranıyor. Dünya Bankası, savaş sonrası yeniden yapılanma maliyetini 216 milyar dolar olarak tahmin ediyor.

Guterres, Şam'da düzenlediği basın toplantısında "Yaptırımların gevşetilmesi ve ekonomik toparlanma için yeni olanakların açılmasını memnuniyetle karşılıyorum. Ancak bütün bu yaptırımlar derhal kaldırılmalıdır" dedi. Ziyareti "derin anlam taşıyan ve verimli" olarak nitelendirdi.

"BM, bu kritik dönemde Suriye halkının yanında duruyor. Uluslararası topluma Suriye halkını ve hükümetini desteklemek için hiçbir çabadan kaçınmama çağrısı taşıdım" diye konuştu.

Guterres, Suriye'nin insanına, ekonomisine ve kurumlarına yatırım yapılması gerektiğini, temel hizmetlerin yeniden kurulması, altyapının onarılması ve geçim kaynaklarının canlandırılması gerektiğini belirtti. Mültecilerin ve yerinden edilmiş kişilerin güvenli, gönüllü ve onurlu biçimde geri dönmesi için de yardıma ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

BM verilerine göre Esad'ın devrilmesinden bu yana 1,7 milyon mülteci Suriye'ye döndü. Ülkede halen 5,5 milyon kişi yerinden edilmiş durumda, 6 milyon kişi ise yurtdışında bulunuyor.

Guterres, 2009 yılında selefi Ban Ki-moon'dan bu yana Suriye'yi ziyaret eden ilk BM genel sekreteri oldu. Ban Ki-moon'un ziyareti, savaşın başlamasından iki yıl önce gerçekleşmişti.

Guterres'in ziyareti sırasında Suriye devlet medyası, İsrail güçlerinin ülkenin güneyine giriş yaptığını bildirdi. SANA ajansı, Pazar sabahı Daraa ilinin batısındaki Yermük havzasında yer alan Maariya ve Al-Aarda köylerine İsrail işgal güçlerinin üç askeri araç ve bir dozer eşliğinde girdiğini, Al-Aarda'da kontrol noktası kurduğunu ve bölgedeki bazı kasabalara araçların ilerlemesini engellememe uyarısı içeren bildiriler attığını duyurdu.

Aralık 2024'te Esad'ın devrilmesinin ardından İsrail, Golan Tepeleri'nde BM'nin denetimindeki tampon bölgeye asker göndermişti. İsrail ayrıca Suriye topraklarına daha derin saldırılar ve girişler gerçekleştirdi. İsrail yetkilileri, güney Suriye'de "güvenlik bölgesi" oluşturmayı ve daha geniş bir silahsızlandırılmış alan hedeflediklerini açıkladı.

Guterres Cumartesi günü Suriye'nin egemenlik ve toprak bütünlüğüne yönelik ihlallerin kabul edilemez olduğunu ve durması gerektiğini söyledi. Golan Tepeleri'nde yaşananların tamamen kabul edilemez olduğunu vurguladı ve Golan Tepeleri'nin Suriye toprağı olduğunu belirtti.

Cumartesi günü Cumhurbaşkanı Ahmed al-Sharaa ile yaptığı görüşmede Guterres, BM'nin Suriye'nin egemenliği, bağımsızlığı, birliği ve toprak bütünlüğüne olan bağlılığını yineledi. BM açıklamasına göre 1974 ayrışma anlaşmasının İsrail tarafından ihlal edilmesinden derin kaygı duyduğunu ifade etti.

Al-Sharaa'nın iktidara gelmesinden bu yana uluslararası toplum, yeni yönetimin Suriye'nin çok etnikli ve çok inançlı yapısını kapsayan bir yönetim sistemi kurmasını istiyor. Guterres, "Bu geçişin doğru yönde ilerlediğinden şüphem yok" dedi.