Hepatit B ile 25 yıl yaşayan kadın önyargılara karşı çalışıyor

Vietnam'da yaşayan Lien Tran, 18 yaşındayken hepatit B teşhisi konduğunda öleceğini sandığını söylüyor. O dönemde çok korktuğunu ve üzüldüğünü belirtiyor. Teşhisin üzerinden yaklaşık 25 yıl geçti. Tran şimdi hastalıkla ilgili önyargılarla mücadele ediyor ve teşhisin ölüm anlamına gelmediğini anlatıyor.

Hepatit, karaciğer iltihabı olarak biliniyor. A, B, C, D ve E türleri viral enfeksiyonla bulaşıyor. Hepatit B ve C'nin kronik biçimleri siroza ya da karaciğer kanserine yol açabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre her 30 saniyede bir kişi viral hepatit nedeniyle hayatını kaybediyor. 2024'te yaklaşık 1,3 milyon kişi bu hastalıktan öldü. Bu sayı HIV ve sıtmadan ölenlerin toplamından fazla.

Dünya Sağlık Örgütü, dünyada 287 milyon insanın kronik hepatit B ve C ile yaşadığını belirtiyor. 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü olarak kabul ediliyor.

Hepatit genellikle viral enfeksiyonla bulaşıyor. Bazı kimyasallar, alkol, uyuşturucu ve genetik bozukluklar da hastalığa neden olabiliyor. Bazı hastalar başta belirti göstermiyor. Etkiler yıllarca ortaya çıkmayabiliyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi belirtiler arasında ateş, yorgunluk, iştah kaybı, baş dönmesi, kusma, karın ağrısı, koyu idrar, açık renkte dışkı, eklem ağrısı ve sarılığı sayıyor.

Lien Tran, Vietnam'ın başkenti Hanoi yakınlarındaki küçük bir köyde yoksul bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Üniversitede biyoloji okudu. Avrupa'da çalışmak için burs kazandı. Gerekli tıbbi testler sırasında hepatit B olduğu anlaşıldı. Bu yüzden Avrupa'ya gidemedi. Tran, önyargılara teslim olmamak için çaba gösterdi. Hepatitin kirli bir şey olarak görüldüğünü ve HIV ile karıştırıldığını söyledi.

Tran doktorun bilgilerine yetinmeyip hastalığı internetten araştırdı. Mezun olduktan sonra annesinin de test olmasını sağladı. Annenin testi de pozitif çıktı. Annesi daha önce bunu bildiği için kızına söylemediği için kendini suçladı. Tran, annesinden hamilelik döneminde bulaştığını düşünüyor. Annesi her gün antiviral ilaç kullanıyor ve düzenli sağlık kontrolü yaptırıyor.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre hepatit A ve E su ve gıdayla bulaşıyor. B, C ve D vücut sıvılarıyla geçiyor. Kan teması, kan nakli, tıbbi işlemler, cinsel ilişki ve anneden çocuğa doğum sırasında bulaşabiliyor.

İki çocuk annesi olan Tran, kızlarının hastalıktan korunması için aşı yaptırdı. Çocuklarının ikisi de negatif. Hepatit A ve B'ye karşı aşı var. Hepatit B aşısı aynı zamanda hepatit D'yi önlüyor. Hepatit E aşısı yalnızca Çin'de bulunuyor.

Son dönemde çocuklarda açıklanamayan karaciğer sorunları arttı. Doktorlar hepatit konusunda bilincin artması gerektiğini vurguluyor.

Tran, Avustralya'ya taşındıktan sonra duyarlılığı artırmak için gönüllü çalışmalara başladı. Melbourne'de doktora çalışmaları için bulunan Tran, hikayesini diğer hastalarla paylaşıyor. 38 yaşındaki Tran, hepatitin başa çıkılabilir bir hastalık olduğunu söylüyor. Gerekli ilaçların alınması gerektiğini belirtiyor. Hepatit ile iyi bir hayat sürülebileceğini ve artık bu konuda açık konuşabildiği için kendini özgür hissettiğini ifade ediyor.