Hiroşima belediye başkanı, Rusya'yı eleştirdi; ABD'yi anmadı

TOKYO, 6 Ağustos. Hiroşima Belediye Başkanı Kazumi Matsui, ABD'nin Hiroşima'ya attığı atom bombasının 81. yıl dönümü anma töreninde, Rusya'yı ve Ukrayna'daki eylemlerini eleştirdi. Ancak Matsui, konuşmasında ABD'yi doğrudan isimlendirmedi.

Başlangıçta Rusya'yı, 'büyük bir güç' olarak tanımlayan Matsui, daha sonra ülkeyi ve Ukrayna'daki çatışmayı doğrudan anarak eleştirilerini dile getirdi. Yine de, Hiroşima belediye başkanı, geçmiş yıllarda olduğu gibi, 1945'teki atom bombardımanını gerçekleştiren ülke olarak ABD'den bahsetmedi.

Törende konuşan Matsui, büyük güçleri savaş açtıkları ve nükleer silahların caydırıcılık yöntemi olarak kullanılmasını meşrulaştırdıkları gerekçesiyle eleştirdi. "Nükleer silahların insanlık dışı yönünü küçümsemek ve şiddeti meşrulaştırmak, başka bir Hiroşima veya Nagazaki riskini artırır" diyen Matsui, yaklaşık 50 bin kişinin katıldığı törende nükleer silahsızlanma çağrısında bulundu ve dünyada bir daha asla bir şehrin atom bombasıyla yıkılmamasını umduğunu ifade etti.

ABD ve İran dahil yaklaşık 120 ülke ve bölgeden temsilcinin izlemesi beklenen törende, saldırının gerçekleştiği saat olan 08.15'te çalan barış çanı eşliğinde bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu.

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi de törende ilk kez başbakan sıfatıyla yer alarak hibakuşa (atom bombası kurbanları) ile bir araya geldi ve nükleer silahsızlanmayı ilerletme taahhüdünü vurgulayarak, "Üç nükleer dışı ilkeyi korumaya devam edeceğiz ve nükleer silahlardan arınmış bir dünya için yorulmadan çalışacağız" dedi.

Hibakuşa temsilcileri ise hükümet veya iktidar partisinden bu ilkelerin yeniden değerlendirilmesine yönelik çağrıların kesinlikle kabul edilemez olduğunu belirtti. Takaichi'nin şahin hükümetinin nükleer caydırıcılık fikrini desteklediği ve yıl sonuna doğru yeni güvenlik ve savunma belgeleri hazırlanırken Japonya'nın savaş sonrası üç nükleer dışı ilkesini (silah bulundurmamak, üretmemek ve ithal etmemek) esnetebileceği yönündeki spekülasyonlar dikkat çekti.

Takaichi, stratejik tartışmalar ortasında ilkelerin gözden geçirilmesi talimatını vermediğini kamuoyuna açıklasa da, gelecekteki duruşu hakkında sorulan soruları geçiştirerek ilkelerin korunup korunmayacağını teyit etmekten kaçındı.

Öte yandan Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi'nin nükleer silahlanma konusunda daha açık bir ulusal tartışma yürütülmesi çağrısı, hibakuşa ve nükleer karşıtı savunucuların sert tepkisiyle karşılaştı.

Japon yetkililer genellikle kamuya açık konuşmalarda ABD'nin Hiroşima ve Nagazaki saldırılarını gerçekleştirdiğini vurgulamaktan kaçınıyor. Geçmiş yıllarda Japonya'nın başbakanları ve her iki şehrin belediye başkanları, anma törenlerinde ABD'den doğrudan bahsetmemeyi tercih ettiler. Ancak Hiroşima Barış Anıt Müzesi, 1945'teki atom bombası saldırıları hakkında kapsamlı bilgiler sunuyor.

Japonya'daki okul ve üniversite kitapları bu tarihi ayrıntılı bir şekilde ele alıyor. ABD, II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru iki şehre atom bombası atmıştı; 6 Ağustos 1945'te Hiroşima'yı yok eden bomba 140.000 kişinin ölümüne yol açarken, üç gün sonra Nagazaki'ye atılan ikinci bomba 70.000 kişinin hayatına mal oldu ve Japonya'nın teslimiyetiyle savaş sona erdi.

Yaşayan mağdur sayısının ortalama yaşları 86'yı aşarak 91.105'e gerilediği, hayatta kalanların anıların silinmesinden endişe duyduğu bildirildi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de törene gönderdiği yazılı mesajda nükleer silah tehdidinin ortadan kaldırılması gerektiğine dikkat çekti. Bu eylemin Japonya'nın teslimiyetini hızlandırmayı amaçladığı resmi olarak belirtiliyor ve insanlık tarihinde savaşta kullanılan tek nükleer silah örneği olma özelliğini taşıyor.

Çeşitli tahminlere göre bombalamanın toplam kurban sayısı 350.000'i geçti. ABD, atom bombası saldırılarına yönelik ahlaki bir sorumluluk kabul etmiyor ve eylemlerini 'askeri gereklilik' olarak savunuyor. Eski Başkan Joe Biden, Mayıs 2023'te Hiroşima'da düzenlenen Yediler Grubu zirvesine katılmasına rağmen nükleer saldırılar için özür dilemedi.

2016 yılında anıta giden ilk oturan ABD Başkanı olan Barack Obama da özür dilemedi. ABD Başkanı Donald Trump ise Japon yetkililerin davetlerine rağmen ne Hiroşima'yı ne de Nagazaki'yi ziyaret etti.