Hürmüz Boğazı'nda geçici rota planı tartışma yarattı

Tahran ve Maskat yönetimleri arasında yürütülen görüşmelere rağmen nakliye ve sigorta sektörünün temsilcileri, öngörülen mekanizmanın uygulanmasının oldukça zor olduğunu değerlendiriyor. Üst düzey bir İranlı kaynağın aktardığı taslağa göre İran yönetimi boğaza giren gemilere müdahale yetkisini elinde tutmayı, çıkış yapacak gemilerin ise ülkeye bildirimde bulunulmasının ardından Umman üzerinden seyrüsefer yapmasını hedefliyor.

Hazırlanan plan kapsamında Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı'nı kullanan gemilerden taşıdıkları yükün değerine oranla yüzde 5 ile yüzde 7 arasında geçiş ücreti talep etmeyi amaçlarken Umman yüzde 3 seviyesinde bir oranı tartışıyor. Washington yönetimi ise boğaz geçişlerinden herhangi bir ücret alınmasına karşı çıkıyor. Dünyanın önde gelen denizcilik birlikleri, Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne (IMO) gönderdikleri ortak mektupta, boğazdan zorunlu geçiş veya hizmet ücreti alınmasının örtülü bir harç niteliği taşıyacağını ve uluslararası seyrüsefer rejimini zedeleyeceğini belirtti.

IMO İdari Konseyi de Hürmüz Boğazı'na kıyıdaş ülkelerin ayrım gözetmeksizin ve ücret ödenmeksizin transit geçiş hakkını garanti altına alması gerektiğini vurguladı. Denizcilik şirketleri ve petrol tüccarları açısından ise ABD'nin mayıs ayında İran tarafından kurulan Basra Körfezi Boğaz Yetki Kurumu'nu yaptırım listesine alması hukuki riskler yaratıyor. ABD Hazine Bakanlığı'nın Amerikalı kişi ve kuruluşların İran hükümetinden güvenli geçiş garantisi kapsamında hizmet almasını yasaklaması nedeniyle, yapılan herhangi bir ödemenin varlıkların dondurulmasına yol açabileceği ifade ediliyor.

Öte yandan Lloyd's Market Association (LMA) bünyesindeki savaş riski sigortacılarının temmuz ayı sonunda yürürlüğe koyduğu özel bir madde, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için harç veya ücret ödeyen gemilerin sigorta teminatlarını iptal ediyor. Bu durum gemi sahiplerini ödeme yapılması halinde sigortasız kalma, yapılmaması halinde ise geçiş engeliyle karşılaşma riskiyle baş başa bırakıyor.