İngiltere'de sığınma kararında yapay zeka iddiası

Kıdemli bir yargıç, İngiltere İçişleri Bakanlığı'nın (Home Office) bir sığınma başvurusunu reddetmek için yapay zeka tarafından uydurulmuş bilgilere güvendiğini öne sürdü.

Dava, Fas'taki çocuk yaşta zorla evlilik, tecavüz dahil aşırı şiddet ve ölüm tehditlerinden kaçarak ülkesine sığınan bir kadın ile çocuğunu kapsıyor. Kadın, daha önce suç kaydı bulunan nüfuzlu kocasının kendisini öldüreceğinden korktuğu için sığınma talebinde bulundu.

İçişleri Bakanlığı, Fas'ın kadın için güvenli olduğunu doğruladığını öne sürdüğü, ülke politika bilgi notu (CPIN) adı verilen bağımsız ve yetkili bir belgeye dayanarak başvuruyu geri çevirdi.

Birinci kademe göçmenlik mahkemesinde kadının itirazını reddeden yargıç bu belgenin varlığına güvense de, söz konusu evrak bir türlü bulunamadı.

Kadın, dosyayı daha üst dereceli bir mahkeme olan üst tribunal'e taşıdı ve buradaki başka bir yargıç kayıp belgeyle ilgili endişelerini dile getirdi. Yargıç, 14 Temmuz tarihli kararında böyle bir CPIN belgesinin hiçbir zaman var olmamış gibi göründüğünü ifade etti.

Eksik evrakla ilgili olarak yargıç, kamusal alanda böyle bir belgenin bulunamadığını ve İçişleri Bakanlığı'nın ülke politikası ile bilgi ekibinin de varlığını doğrulayamadığını ekledi.

Bakanlığın red mektubunu inceleyen yargıç, metnin yapay zeka kullanımına işaret eden izler taşıdığını belirterek, mektuptaki Fas Temmuz 2021 ülke bilgi notuna yapılan atıfların yapay zeka halüsinasyonundan kaynaklanabileceğini vurguladı. Yargıç, durumun böyle çıkması halinde bunun bakanlık adına son derece ciddi bir hata olacağını kaydetti.

Sert eleştirilerini sürdüren yargıç, var olmayan bir belgeye dayanmanın sahte kanıta güvenmekle eşdeğer olduğunu ve konunun usulsüzlük teşkil ettiğini kararlaştırdı.

Basın kuruluşlarının belgenin varlığı ve konumu hakkındaki soruları üzerine İçişleri Bakanlığı önce evrakın bulunamadığı bir arşiv bağlantısı gönderdi, ardından ülke bilgi notu (CIN) adı verilen yayınlanmamış dahili bir kılavuz sundu.

Fas hakkında 2017 yılından bu yana hiçbir CPIN yayımlanmadı. Yargılama sürecinde bakanlığın atıfları, hakimler tarafından genellikle yetkili kabul edilen CPIN ile dahili rehber CIN arasında değişiklik gösterdi.

Yargı sürecinde mahkemeye hiç sunulmayan bu dahili belgede, Fas'ın başvuru sahibi gibi kadınların sınır dışı edilmesi için güvenli bir ülke olduğu yönünde bir sonuç yer almıyor.

Metinde, 2018 yılında istisnalarla 40 bin çocuk evliliğe onay verildiği ve bunun o yılki toplam evliliğin beşte birini oluşturduğu belirtiliyor. Ayrıca Fas yasalarının evlilik içi tecavüzü açıkça suç saymadığı ve bu durumu bildiren kadınların, yetkililer tarafından inanılmaması halinde evlilik dışı ilişki suçlamasıyla yargılanabileceği ifade ediliyor.

İçişleri Bakanlığı yetkilileri, hakimin talep ettiği ek bilgileri sağlayabildiklerini bildirdi.

Bir İçişleri Bakanlığı sözcüsü, içişleri bakanının İngiltere'ye yasadışı göçmen çeken teşvikleri ortadan kaldırarak ve İngiliz topraklarında kalma hakkı olmayanların sınır dışı edilme sürecini hızlandırarak sığınma sisteminde düzeni yeniden sağladığını belirtti.

Sözcü, sığınma sisteminin sürekli gözden geçirildiğini, başvuruların her zaman bireysel liyakatlerine göre ve sadece gerçek ihtiyaç sahiplerine koruma sağlanması amacıyla en son kanıtlar temelinde değerlendirildiğini kaydetti.

Kadının hukuk mücadelesi devam ediyor.