İPA'da 'Üniversiteli genç kadınların Sesinden İstanbul' araştırması açıklandı

İstanbul Vakfı tarafından yürütülen "Üniversiteli Genç Kadınların Sesinden İstanbul" başlıklı araştırmanın sonuçları, İstanbul Planlama Ajansı'nda (İPA) düzenlenen bir toplantıda kamuoyu ile paylaşıldı. Araştırmaya katılanların yüzde 70'i gece saatlerinde kentte rahat hareket edemediğini, yaklaşık yarısı ise kamusal alanlarda özgür hissedemediğini dile getirdi. Katılımcıların önemli bir kısmı gideceği yere göre kıyafet seçtiğini, gece dışarı çıkarken ek önlemler aldığını ve günlük planlarını güvenlik endişeleri doğrultusunda değiştirdiğini aktardı. Toplantıda ayrıca İstanbul'da üniversite okumaya gelen genç kadınların barınma, eğitim, kente uyum ve sosyal destek ihtiyaçlarına yönelik hazırlanan “İstanbul’da Yanındayız” destek modeli tanıtıldı.

İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) Florya yerleşkesinde gerçekleştirilen buluşmaya yerel yönetim temsilcileri ile gençlik, eğitim, toplumsal cinsiyet eşitliği, sosyal politika ve kent çalışmaları alanlarında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katıldı. Toplantının açılış konuşmasını İstanbul Vakfı Genel Müdürü Dr. Canan Aratemür Çimen yaptı. Ardından söz alan İBB Başkan Yardımcısı Yiğit Oğuz Duman, İstanbul’da 2019 yılından bu yana kadın istihdamına yönelik yapılan çalışmaları hatırlatarak yönetim anlayışında eşitliğe verilen öneme vurgu yaptı. Araştırma bulguları İstanbul Vakfı Sosyal Etki ve Kapsayıcılık Danışmanı Doç. Dr. Ece Öztan tarafından katılımcılara aktarıldı. Sunumun ardından tekrar kürsüye gelen Çimen, “İstanbul’da Yanındayız” destek modelini kamuoyuna tanıttı.

İstanbul Vakfı Genel Müdürü Dr. Canan Aratemür Çimen, daha erişilebilir, adil ve kapsayıcı bir İstanbul'a katkı sunmayı amaçladıklarını belirterek, yaptıkları tüm çalışmaların temelinde bu anlayışın yer aldığını ifade etti. Buluşmanın amacının araştırma verilerini paylaşmanın yanı sıra bu veriler doğrultusunda çözümler üretmek olduğunu kaydeden Çimen, genç kadınların güçlenmesi için önemli çalışmalara imza attıklarını belirtti.

Açılış konuşmasının ardından söz alan İBB Başkan Yardımcısı Yiğit Oğuz Duman, İBB'nin yönetim vizyonunu paylaşarak şunları kaydetti: “İstanbul Büyükşehir Belediyesi 2019'dan bugüne, bugün tartışacağımız ana konuyu çok odağına aldı ve açıkçası adalet açısından, sürdürülebilirlik açısından, yaşamın sürdürülebilirliği açısından ve daha da önemlisi çok daha büyük hedefler koyabilmek adına, hayal koyabilmek adına da bunu çok önemsiyoruz. O da gençler ve kadınlar. Yönetime geldiğimiz tarihten itibaren toplam çalışanlarımızın yüzde 12'si kadındı. Bugün yüzde 24'ü kadın. Yani yaklaşık yüzde 100 büyütmüş durumdayız. Kadın yönetici sayısı, bütün yöneticilerin yüzde 10'uydu. Şu anda yüzde 30'u, yani 3 kat büyümüş. Bu oranları artırmaya devam edeceğiz. Benim de iki kızım var. Biri de bu anketin odak noktalarında, üniversitede okuyan, yurtta kalan bir kız çocuğu. Ve açıkçası bütün bu çalışmaların Türkiye'nin aydınlığı için, geleceği için, küçük hedef olarak da kendi kızım için çok önemli olduğunu düşünüyorum.”

Üniversiteli genç kadınların İstanbul'daki yaşam deneyimlerini, karşılaştıkları zorlukları ve ihtiyaçlarını görünür kılmayı hedefleyen araştırma, İstanbul Vakfı Sosyal Etki ve Kapsayıcılık Danışmanı Doç. Dr. Ece Öztan tarafından sunuldu. Öztan, 2022 yılından bu yana Türkiye’de üniversite öğrencisi kadın oranının erkek öğrencileri geçtiğini, 25-34 yaş grubunda ise 2008’den beri üniversite mezunu kadın oranının 4 kattan fazla arttığını söyledi. Araştırmanın bu alandaki önemli bir veri yoksunluğunu giderdiğini vurguladı.

Araştırma; ekonomik koşullar, barınma, güvenlik, sosyal ve kültürel yaşama katılım, kariyer beklentileri ile kent aidiyeti başlıklarında veriler sundu. Araştırmanın örneklemini İBB yurtlarında kalan ve/vaja 'Büyüt Hayallerini' bursiyeri olan ya da olmuş genç kadınlar ile onların üniversiteli yakın çevresi oluşturdu. Katılımcıların yüzde 44'ünün İBB yurtlarında, yüzde 26'sının KYK yurtlarında, yüzde 14'ünün ise ailesinin yanında kaldığı tespit edildi.

Araştırma, genç kadınların İstanbul'da kalmak istediğini ancak gelecekten kaygı duyduğunu ortaya koydu. Öğrencilerin yüzde 60'ı mezuniyet sonrasında İstanbul'da yaşamak istediğini belirtirken, kentte iş bulabileceğine inananların oranı yüzde 36'da kaldı. Katılımcıların büyük çoğunluğu barınma giderleri hariç aylık 20 bin TL ve altında bir bütçeyle geçindiğini ifade etti. Barınma maliyetleri, gıda harcamaları ve günlük yaşam masrafları, genç kadınların en çok zorlandığı alanlar arasında yer aldı.

Güvenlik algısına yönelik sonuçlar da araştırmada dikkat çekti. Katılımcıların yüzde 70'i gece saatlerinde kentte rahat hareket edemediğini, yaklaşık yarısı ise kamusal alanlarda özgür hissedemediğini belirtti. Öğrencilerin önemli bir bölümü gideceği yere göre kıyafet seçtiğini, gece dışarı çıkarken ek önlemler aldığını ve günlük planlarını güvenlik kaygısıyla değiştirdiğini kaydetti. Ayrıca ekonomik şartların kültürel ve sosyal yaşama katılımı sınırladığı, katılımcıların yarısının İBB ve İstanbul Vakfı etkinlikleri dışında son altı ayda kendi imkânlarıyla herhangi bir kültür-sanat etkinliğine katılamadığı belirlendi.

Paydaş buluşmasında tanıtılan "İstanbul'da Yanındayız" destek modeli, araştırmanın ortaya koyduğu ihtiyaç alanlarıyla uyumlu bir şekilde hazırlandı. Model, İstanbul'a üniversite eğitimi için gelen genç kadınların kente uyum süreçlerini kolaylaştırmayı ve eğitim yaşamlarını çok yönlü desteklemeyi amaçlıyor. Program sayesinde genç kadınların eğitim hayatına güvenli ve güçlü bir başlangıç yapması; ekonomik ihtiyaçların yanı sıra barınma, kent yaşamına uyum, sosyal destek mekanizmalarına erişim ve aidiyet duygusunun güçlendirilmesine katkı sağlanması hedefleniyor.