İran ile Umman arasında Hürmüz boğazı geçiş ücreti görüşmesi

İranlı ve Ummanlı yetkililer, gemi seferlerinin yeniden başlamasına yönelik yürütülen görüşmeler kapsamında, Hürmüz Boğazı'nda bir transit ücreti getirilmesini ele alıyor. Kaynaklara dayandırılan bilgilere göre, söz konusu ücretin taşınan yükün beyan edilen değerinin yüzde 3'ü ile yüzde 7'si arasında olması planlanıyor.

İran tarafı yüzde 5 ila 7 oranında bir ücret talep ederken, Umman yüzde 3 gibi daha düşük bir oran öneriyor. Üst düzey bölgesel yetkililere dayandırılan bilgilere göre, varılması muhtemel bir anlaşma Tahran'a boğazdan geçen gemiler üzerinde kontrol yetkisi verebilir. Uzmanlar, savaş öncesinde serbest ve ücretsiz olan bu geçiş yolunda İran'ın otorite sahibi olmasının, bölgesel güç dengesinde Tahran lehine büyük bir değişim anlamına geleceğini belirtiyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Perşembe günü yaptığı açıklamada, Umman ile yürütülen anlaşmanın "son aşamada" olduğunu ve "belirli tarafların süreci engellememesi durumunda" çok yakında hayata geçirileceğini duyurdu. Açıklamada, ABD'nin deniz ablukası ve tehditkar eylemleri dahil olmak üzere boğazı güvensiz kılan faktörlerin hâlâ varlığını sürdürdüğü kaydedildi. Öte yandan arabulucu konumundaki Pakistan, Umman'ın rolünü överek bu anlaşmanın İran ile ABD arasında kapsamlı barış müzakerelerinin önünü açabileceğini belirtti.

Diğer taraftan Amerika Birleşik Devletleri, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için İran'a herhangi bir hizmet ücreti ödenmesine kesin bir şekilde karşı çıkıyor. Basra Körfezi'ndeki ülkeler de gemi sahiplerinin yapacağı olası ödemelerin, şayet üzerinde uzlaşmaya varılırsa, tamamen isteğe bağlı olması gerektiğinde ısrar ediyor.

Diplomasi trafiği sürerken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghaei, Çarşamba günü yaptığı açıklamada Tahran ve Maskat'ın Hürmüz Boğazı üzerinden geçecek bir nakliye transit rotasının coğrafi koordinatları konusunda uzlaştığını duyurmuştu. Baghaei, Umman ile varılacak ikili bir anlaşmanın otomatik olarak boğazın yeniden açıldığı anlamına gelmeyeceğini belirterek, asıl istikrarsızlık kaynağının ABD'nin deniz ablukası ve İran çıkarlarına yönelik düşmanca önlemleri olduğunu ifade etti.

ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce yaptığı açıklamada, Washington'ın Tahran ile istişareleri sürdürdüğünü ve yakında bir anlaşmaya varılmasını beklediğini ifade etmişti.

Şubat ayında başlayan ve ara verdikten sonra temmuz ayında hava saldırılarıyla yeniden hareketlenen süreçte, Washington yönetimi Tahran'ı boğazla ilgili önceki anlaşmaları ihlal etmekle suçlamıştı.