İran ve Umman Hürmüz Boğazı geçiş ücretini kararlaştıracak

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler için alınacak ücreti ve geçiş rejimini görüşüyor. İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'ndan geçen batılı gemiler için alınacak ücreti birlikte belirleyecek. İran'ın Moskova Büyükelçisi Kazem Jalali, iki ülkenin bu konuda görüşmeler yürüttüğünü söyledi. İran makamları ve Dışişleri Bakanlığı, Umman ile Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve gemilerin geçiş rejimi konusunda kararlar aldıklarını belirtti.

Geçiş hizmetleri karşılığında alınacak ücret ve bu ücretin miktarı görüşmelerin konusu olarak belirtildi. Bu konularda ileride uygun bir kararın alınacağı ifade edildi. Daha önce İran'ın Moskova Büyükelçisi, Tahran'ın Rus gemilerine Hürmüz Boğazı'nda özel bir geçiş rejimi uygulayacağını açıklamıştı.

Öte yandan Umman, Doğu Asya'daki Malakka Boğazı modeline dayanan ve gemilerin geçiş ücretini gönüllü olarak sağlamasını öngören ortak bir bölgesel mekanizma teklifinde bulundu. Bölgesel desteğe sahip olduğu belirtilen bu teklife göre İran boğazda tek başına kontrol sahibi olmayacak; Malakka modelinde olduğu gibi navigasyon, çevre koruma ve arama-kurtarma operasyonlarını finanse etmek üzere gönüllü katkılar toplanacak.

Ancak uzmanlar Malakka modelindeki yıllık yaklaşık 70 milyon dolarlık gönüllü katkının, Tahran'ın teklif ettiği gemi başı 1 milyon dolarlık "hizmet ücretinin" çok gerisinde kaldığına dikkat çekiyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Hukuk ve Uluslararası İşlerden Sorumlu Yardımcısı Kazem Gharibabadi ise Tahran'ın, geçiş rotalarının iki ülke arasında eşit olarak bölünmesine yönelik Umman teklifini güvenlik kaygılarını karşılamadığı gerekçesiyle reddettiğini açıkladı. Tahran'ın Umman'a, kendi tarafındaki deniz trafiğini İran'ın, karşı şeridin ise bir kısmını Muscat'ın yönetmesini önerdiği, Umman'ın ise İran kara suları, uluslararası sular ve Umman kara suları olmak üzere üç hat önerdiği bildirildi. Tahran yönetimi ABD ile müzakere planları olmadığını belirtirken, boğazdaki mayın temizleme işlemlerinin İran'ın sorumluluğunda olacağı ifade ediliyor.

28 Şubat'ta Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail İran'a savaş başlattı. İran İslam Devrim Muhafızları Kolordusu karşılık operasyonu duyurdu. İran makamları boğazı Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail bağlantılı gemilere kapattı. Bu nedenle boğazdan geçiş fiilen durdu. Boğaz dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ini ve sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 20'sini taşıyor.

Haziran ayında Washington ve Tahran, tüm cephelerde düşmanlıkların derhal durdurulmasını öngören bir mutabakat imzaladı. Ancak 8 Temmuz sabah erken saatlerde Amerika Birleşik Devletleri İran'a saldırıları yeniden başlattı ve Tahran'ı anlaşma şartlarını, Hürmüz Boğazı ile ilgili hükümler dahil olmak üzere ihlal etmekle suçladı. 10 Temmuz'da ABD Başkanı Donald Trump, İran'la ateşkesin artık geçerli olmadığını açıkladı ancak görüşmelerin sürdüğünü belirtti.

24-25 Temmuz tarihlerinde İran ve Umman Tahran'da Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği konusunda görüşmeler yaptı. Taraflar teknik istişarelere devam etme konusunda anlaştı.