İsrail'den ABD'de 1 milyar dolarlık dijital etki operasyonu

İsrail'in, özellikle ABD'de zayıflayan küresel kamuoyu desteğini yeniden kazanmak ve korumak için yeni bir strateji izlediği belirtiliyor. Quincy Institute for Responsible Statecraft tarafından temmuz sonunda "Sekizinci Cephe: İsrail'in 1 Milyar Dolarlık Etki Operasyonunun İç Yüzü" adıyla yayımlanan rapor, ülkenin internet ve dijital medyayı gizli operasyonlar için daha yoğun kullandığını ortaya koydu.

Araştırmaya göre İsrail, 2023 yılından bu yana Hasbara adı verilen kamu diplomasisi faaliyetlerine 1 milyar dolardan fazla bütçe ayırdı. Bu rakamın içinde, ABD'deki Yabancı Temsilciler Kayıt Yasası (FARA) çerçevesinde bildirilen 100 milyon doları aşan etki operasyonlarının da yer aldığı ifade ediliyor. Bu durum, ülkenin ABD kamuoyu ve siyasetini yönlendirme taktiğinde köklü bir değişime gittiğini gösteriyor. İsrail, 2023 yılında 50 milyon dolar olan kamu diplomasisi bütçesini sonraki yıllarda artırarak 2026 yılı için 700 milyon doların üzerinde bir kaynak ayırdı. Bir önceki yıl ise bu alana 150 milyon dolar tahsis edilmişti.

İsrail, geleneksel olarak güçlü olan AIPAC gibi ABD'li lobi gruplarına olan bağımlılığını yavaş yavaş azaltıyor. Klasik yöntemler yerine yabancı temsilciler, halkla ilişkiler ajansları, sosyal medya fenomenleri ve yapay zekâ destekli kampanyalar ön plana çıkarılıyor. 2024 ve 2025 yıllarında İsrail çıkarlarını savunmak amacıyla FARA kapsamında 17 şirket kayıt açtı. Bunlar arasındaki en büyük anlaşma, eski Trump kampanya yöneticisi Brad Parscale'in kurduğu Clock Tower X firmasına verilen 46,5 milyon dolarlık sözleşme oldu. FARA bildirimlerine göre bu şirket, İsrail yanlısı söylemleri internet sitelerine işleyerek büyük dil modellerinin eğitim verilerinde yer almasını hedefliyor. Böylece ChatGPT gibi yapay zekâ botlarının İsrail'i tanımlama biçiminin etkilenmesi amaçlanıyor. Raporda, İsrail'in 2026'da FARA kapsamında en fazla harcama yapan ülke konumuna geleceği öngörülüyor.

FARA kayıtlarında ayrıca sosyal medya, dini topluluklar ve genç Amerikalıları hedef alan daha geniş çaplı kampanyaların izleri görülüyor. Bu kapsamda yapay zekâ içerikleri, influencer ağları, toplu mesajlaşmalar ve Evanjelik Hristiyan gruplara ulaşmak için Hristiyan ilahiyat programlarının finansmanı gibi yöntemler kullanılıyor.

Quincy Institute raporuna göre İsrail hükümeti, yaklaşık 200 bin takipçisi bulunan @jews_of_ny adlı Instagram hesabının yöneticisi Yoav Davis'e 161 bin dolar ödeme aktardı. Bunun yanı sıra, İsrail lehine içerik üreten çok sayıda influencer'a ödeme yapılması için Bridges Partners şirketine 900 bin dolar sağlandı. Raporda, bu influencer'ların hiçbirinin resmi yabancı temsilci olarak kaydolmadığına dikkat çekildi. Fenomenlerin tercih edilmesi, siyasi mesajların doğrudan hükümet açıklaması yerine kişisel görüş veya yaşam tarzı paylaşımları gibi gösterilmesine olanak tanıyor.

İsrail'in yeni iletişim politikasının merkezinde Fransız iletişim devi Havas Media yer alıyor. Şirket, 2024 yılından bu yana FARA'ya kayıtlı en az yedi ABD merkezli firmayla alt yüklenici olarak ortaklık yürütüyor. Bu iş birlikleri sayesinde, İsrail'e desteğin azaldığı düşünülen kitlelere yönelik on milyonlarca dolarlık kampanyalar hayata geçirildi. Hedef kitleler arasında genç Amerikalılar, Evanjelik Hristiyanlar ve muhafazakâr seçmenler bulunuyor. Rapora göre, genel tek tip mesajlar yerine farklı siyasi, dini ve demografik gruplara özel kurgulanmış hedefli mesajlar tercih ediliyor. Eylül 2025'te Havas, Evanjelik pazarlama şirketi Show Faith by Works ile 3,2 milyon dolarlık bir anlaşma imzalayarak ABD'deki kilise cemaatlerine konum tabanlı ("geofencing") İsrail yanlısı reklamlar ulaştırmayı hedefledi. Bu teknoloji sayesinde cep telefonu konum verileri kullanılarak belirli alanlardaki kişilere özel içerikler gösteriliyor. İsrail'in müttefiki olan Amerikan sağını kaybetme korkusu yaşadığı ve eski örtülü modelin artık işe yaramadığını fark ederek FARA faaliyetlerine ağırlık verdiği değerlendiriliyor.