İstilacı böcek türü Türkiye'de görüldü

Susam tanesi büyüklüğündeki Güneydoğu Asya kökenli istilacı bir böcek türü olan Euwallacea fornicatus, Antarktika dışındaki tüm kıtalara yayıldı. Çok Yönlü Delik Açan Böcek olarak bilinen bu canlı, dünya genelindeki ağaç popülasyonunu ve ülke ekonomilerini tehdit etmeye başladı. Bu zararlı yaklaşık 680 ağaç türünü etkileyebiliyor. Böcekler gövdelerine açtıkları deliklere taşıdıkları mantar türünü bulaştırıyor. Bu süreç bitkilerin damar dokularını tıkıyor.

Fusarium kuruması olarak bilinen bu süreç sonucunda bitkiler su ve besin alamıyor. Ağaçlar bir yıl gibi kısa bir sürede kuruyarak ölüyor. Küçük boyutlar ahşap ambalaj ve odun sevkiyatlarıyla türün sınır ötesine taşınmasını kolaylaştırıyor. En tehlikeli özellik ise dişi böceklerin döllenme olmadan üreyebilmesi.

Tek bir dişi böcek yeni bir bölgede devasa bir koloni kurabiliyor. Enfekte olan ağaçlar kurtarılamıyor ve tek çare olarak kesilip imha edilmeleri gerekiyor. Bu durum devasa bir finansal yükü beraberinde getiriyor. Örneğin Güney Afrika'da şehirlerdeki 65 milyon ağacın kesilmesi gerekebiliyor. Bunun ülkeye maliyetinin 20 milyar doları bulacağı hesaplanıyor. Küresel boyuttaki zararın ise yüz milyarlarca dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

Avustralya gibi ülkelerde yapılan tüm müdahalelere rağmen türün açık alanlardaki yayılımı durdurulamadı. Bilim insanları parazit yaban arıları ve akarların kullanıldığı biyolojik mücadele yöntemleri üzerinde çalışıyor. Dünya genelinde endişe yaratan bu istilacı tür Türkiye'de de tespit edildi.

İlk olarak 2024 yılında İstanbul Eminönü'ndeki ağaçlarda varlığı doğrulandı. Morfolojik ve DNA analizleriyle bu durum kesinleşti. Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütü Türkiye'deki durumu değerlendirdi. Kurum durumu mevcut, yaygın değil ve resmi denetim altında olarak sınıflandırdı. İstanbul'daki bölgesel istilayı tamamen ortadan kaldırmaya yönelik resmi denetim ve imha çalışmaları devam ediyor.