İsveç ayrılan göçmenlere 350 bin kron ödeyecek

2015'te 163 bin sığınmacı kabul eden İsveç, kişi başına düşen sığınmacı oranında Avrupa'da ikinci sırada yer alıyordu. Bu sayı 2025'e gelindiğinde yüzde 96 düştü. Suç ve göçü azaltma vaadiyle göreve gelen hükümet 2026 başından itibaren AB dışı ikamet iznine sahip yabancılara ayrılmaları durumunda 350 bin İsveç kronu, yani 36 bin dolar kadar ödeme yapılmasını öngören programı başlattı.

Hükümete dışarıdan destek veren aşırı sağcı İsveç Demokratları Partisi uygulamaya tam destek verdi. Parti temmuz ayında otobüslere astığı ilanlarla Somalili göçmenlere seslenerek geri dönüş hibesini tanıttı. Hükümet toplam 1,3 milyar İsveç kronu, yani 100 milyon sterlin bütçeli programı resmi internet siteleri üzerinden farklı dillerde duyurdu.

Başbakan Uluf Kristersson geri dönüşlerin artırılmasının hükümetin öncelikleri arasında yer aldığını bildirdi. Avrupa'da 2015'ten bu yana artan sağ popülist söylemler diğer ülkelerde de benzer tartışmaları beraberinde getirdi. Almanya'da Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde yüksek oy alan Almanya için Alternatif Partisi yetkilileri İsveç'in başlattığı uygulamayı memnuniyetle karşıladıklarını duyurdu.

Göç uzmanları ise bu tür mali teşviklerin gönüllü geri dönüşleri önemli ölçüde artırdığına dair kanıt bulunmadığını, adımların çoğunlukla sembolik nitelik taşıdığını değerlendirdi. Yıl başından bu yana mali teşvikten yararlanarak ülkeden ayrılmayı kabul eden kişi sayısı 171'de kaldı.

İsveç Demokratları Partisi teşvik programının İsveç vatandaşlığına sahip göçmenleri de kapsayacak şekilde genişletilmesini ve vatandaşlıktan feragat edilmesi şartıyla sunulmasını teklif etti. Muhalefet ve insan hakları örgütleri Başbakan Kristersson'ın adımlarını toplumu bölücü olarak nitelendirdi. 13 Eylül'de yapılacak seçimler öncesinde kamuoyu yoklamaları 10,6 milyon nüfuslu ve yaklaşık 2 milyon yabancı doğumlu sakini bulunan ülkede hükümet ile merkez sol muhalefet arasında başa baş bir yarış olduğunu gösterdi.

Stokholm'un Satra banliyösünde bir araya gelen farklı ülkelerden göçmenler sunulan mali teşviklerden haberdar olduklarını ancak İsveç'te kalmak istediklerini ifade etti. Sudan'daki baskılardan kaçarak 8 yıl önce İsveç'e yerleşen ve sanatçı olarak çalışan Elena Ibrahim özgür bir yaşam sürdürdüğünü ve geri dönmeyi düşünmediğini belirtti.

Stokholm Camisi İmamı Mahmoud Khalfi bu tür politikaların Müslüman nüfus arasında endişe yarattığını bildirdi. Khalfi eğitimli kesimin farklı ülkelere gitme imkanı bulabileceğini ancak eğitim seviyesi düşük kişilerin seçeneği olmadığını söyleyerek uygulamanın sorunları çözmediğini savundu. İsveç yönetimi geri dönüş teşviklerinin yanı sıra göçmenlik kurallarını da sıkılaştırdı.

Daimi ikamet izinleri kaldırılarak izinlerin üç yılda bir yenilenmesi şartı getirildi. Ağustos ayında hükümet vatandaşlık başvurusu yapanlar için ilk kez zorunlu dil ve genel kültür sınavı başlattı.

Stokholm'daki sınav merkezinde 900 göçmen İsveç tarihi, krallık soy ağacı ve geleneksel bayramlar gibi konularda teste tabi tutuldu. Göç Bakanı Johan Forssell vatandaşlığın sadece haklardan değil sorumluluklardan da oluştuğunu belirterek yapılan düzenlemelerin makul gereklilikler olduğunu açıkladı.