Körfez'deki savaş Ürdün ve Mısır'ı zayıflattı

Yaklaşık iki yıl önce Ürdün Kralı Abdullah, dönemin İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'ye ülkesinin bölgesel çatışmaların savaş alanı olmayacağını söyledi. On yıl kadar önce Mısır cumhurbaşkanlığı için kampanya yürüten Abdülfettah es-Sisi ise Körfez ülkelerine güvenliklerinin tehdit edilmesi durumunda bir adım uzakta olacakları vaadinde bulundu.

Ancak bugün Ürdün, ABD ve İran hükümeti arasındaki bölgesel çatışmanın merkezinde yer alıyor. Mısır ise Körfez'in son 35 yıldaki en büyük tehditle karşı karşıya kalmasına rağmen sözden öteye geçemedi. Verilen sözlerin tutulmaması iki ülkenin durumunu gözler önüne seriyor. Ürdün kontrol edemediği bir savaşın bedelini öderken, Mısır arabuluculuk ve askeri güç olarak kenara itildi.

Doğal kaynaklardan yoksun olan Ürdün, ABD ile yakın ilişkileri hayatta kalmanın anahtarı olarak görüyor. ABD, Ürdün'e en çok dış yardım yapan ülkelerden biri konumunda bulunuyor. Doğu çölündeki Muwaffaq Salti Hava Üssü'nde binlerce Amerikan askeri görev yapıyor.

Üsteki savaş uçakları ve tanker uçaklar Donald Trump'ın İran ile savaşında kritik rol oynuyor. Amerikan güçlerine ev sahipliği yapmak Ürdün'ü hedef haline getirdi. Savaşın ilk ayında İran ülkeden en az 262 füze ve İHA fırlattı.

Bu durum ülkede tepki çekerken, yüzlerce siyasetçi ve emekli subay Amerikan askerlerinin çekilmesi için açık mektup imzaladı. Kral Abdullah ise ülkenin ABD yardımına bağımlılığı nedeniyle bu talebi karşılayamıyor. Geçen yıl Ürdün 1,6 milyar doların üzerinde yardım aldı ve bu miktar gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 3'ünü oluşturdu. Bu ay ABD altyapı ve eğitim projeleri için 355 milyon dolarlık ek kaynak taahhüt etti.

Savaş ekonomiyi olumsuz etkilerken Ürdün bu paraya her zamankinden çok ihtiyaç duyuyor. Füze saldırıları uçuş iptallerine ve ziyaretçilerin azalmasına neden oldu. Gazze'deki savaştan zaten zarar gören turizm gelirleri, 2026'nın ilk dört ayında geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 10 düştü.

Ürdün elektrik üretiminin yaklaşık yarısı için İsrail'den gelen doğal gaza güveniyor. İran'ın saldırılarından çekinen İsrail savaşın başında ihracatı askıya aldı. Devlete ait elektrik şirketi dizel ve sıvılaştırılmış doğal gaza yönelmek zorunda kaldı.

Nisan ayında ihracat yeniden başlasa da IMF, Ürdün'ün enerji ithalat faturasının yılı yüzde 35 artışla kapatmasını bekliyor. İran hükümet ile halk arasındaki anlaşmazlığı körüklemeye çalışıyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu ülkeye füze ve İHA'lar fırlatırken Ürdün halkına karşı düşmanlık beslemediğini öne sürüyor.

Mısır ekonomisi daha dirençli bir görünüm sergiliyor. Ülke ekonomisinin bu yıl yüzde 4,6 büyümesi bekleniyor. IMF, dört yıllık kredi anlaşmasının 1,8 milyar dolarlık dilimini serbest bıraktı.

İstihdamın yüzde 13'ünü oluşturan turizm sektörü güçlü kalmaya devam ediyor. Bu yılın ilk yarısında Mısır'ı 9 milyondan fazla kişi ziyaret etti ve bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 artış gösterdi. Süveyş Kanalı gelirleri ve havaleler de ilk bakışta sağlam görünüyor.

Kanal gelirleri 2026'nın ilk yarısında yüzde 30 artarak 1,8 milyar dolardan 2,4 milyar dolara yükseldi. Ancak Kızıldeniz'deki Husilerin saldırıları kanal gelirlerini olumsuz etkileyebilir. Körfez'deki uzun süreli bir durgunluk da Mısır'a gelen işçi dövizlerini azaltabilir.

Mısır'ın asıl zayıflığı mali durumundan ziyade bölgesel statüsü oldu. 7 Ekim 2023'teki saldırıların ardından Mısır lideri es-Sisi yüksek talep görmüştü. Ancak Mısır İran ile savaşta çok daha az etkili oldu.

Ülke, Pakistan, Türkiye ve Körfez ülkeleri tarafından arabuluculukta geride bırakıldı. BAE Devlet Başkanı'nın diplomatik danışmanı Enver Gargaş Mart ayında yaptığı açıklamada büyük Arap ülkelerinin İran saldırıları karşısında sessiz kalmasını eleştirdi. Mısır BAE'ye bir filo Rafale savaş uçağı gönderdi.

Ülke, Suudi Arabistan'ın Pakistan ve Türkiye ile karşılıklı savunma paktı imzaladığı toplantıda ise yer almadı. Savaştan uzak durmak Mısır'ı maliyetlerden koruyamadı ve Körfez'den gelen enerji ithalat maliyetleri arttı. Geçen ay Mısır'ın Akdeniz kıyısındaki Dimyat'ta bir doğal gaz tesisine drone saldırısı düzenlendi.