Kuduz Virüsü deniz memelilerine sıçradı, foklar arasında yayılıyor

Cape Town’da Eylül 2021 tarihinden bu yana fokların insanlara karşı saldırgan tutum sergilediği 135 olay kaydedildi. Bu olaylardan 73’ünde insanlar ısırıldı ve bazı yaralanmalar yoğun bakım gerektirecek kadar ciddi oldu. İlk başta saldırgan davranışların zehirli alg patlamaları ile bağlantılı olabileceği düşünülmüşken, daha sonra gerçekleştirilen testler bazı fokların kuduz taşıdığını ortaya koydu.

Genetik analizler, foklarda bulunan virüsün kökeninin köpekgillerle bağlantılı olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, Namibya kıyılarında kuduz taşıyan bir kara sırtlanının bir foku ısırmış olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Bu türlerin fok yavrularını avladığı ve yetişkin foklarla karşılaşabileceği biliniyor.

Virüsün foklara geçmesinin ardından koloniler içinde hızla yayıldığı düşünülüyor. Cape kürklü fokları, binlerce hayvanın bir arada bulunduğu yoğun kolonilerde yaşamaktadır ve bu hayvanlar arasında ısırmayla sonuçlanan fiziksel temasların yaşanması muhtemeldir. Kuduzun ileri evrelerinde saldırganlık ve ısırma davranışlarının artması da virüsün bulaşmasını kolaylaştırıyor.

Mayıs 2024 ile Ocak 2025 arasında Western Cape'te 39, Northern Cape'te ise 16 kuduz vakası doğrulanmışken, Haziran 2025'te Eastern Cape'te ilk vaka tespit edildi. Daha önceki vakaların incelenmesi, virüsün foklarda en az 2021'den bu yana var olabileceğini gösterdi.

Eylül 2026 itibarıyla Güney Afrika ve Namibya'daki kürklü foklarda doğrulanan kuduz vakalarının sayısı 100'ü geçmiş durumda. Uzmanlar, virüsün foklar arasında kendi kendine yayılmaya devam ettiğini ve artık tamamen ortadan kaldırılmasının mümkün görünmediğini belirtiyor. Bu durum hastalığı, uzun vadeli olarak yönetilmesi gereken kalıcı bir tehdit olarak değerlendiriyor.

Şu an için Güney Afrika kıyılarındaki başka bir deniz memelisi türünde kuduz tespit edilmedi. Yetkililer, şüpheli hayvanları takip ederken insanlarla sık temas eden foklara yönelik aşılama çalışmaları da yürütüyor.

Bilim insanları, uzun mesafeler kat eden deniz memelileri aracılığıyla virüsün Güney Okyanusu'na ve bugüne kadar kuduz vakası görülmemiş Antarktika'ya ulaşmasından endişe ediyor. Bu nedenle hastalığın başka türlere sıçrayıp sıçramadığı yakından gözlemleniyor.