Maden sahalarında yeni kontrol modeli: Habersiz denetim dönemi başlıyor
Yeni düzenleme ile maden sahalarının denetim süreçleri değişiyor. Yüksek riskli alanlar daha sık denetlenecek, ihbarlar anında değerlendirilecek.
Maden sahalarında denetim sisteminde önemli bir değişiklik yaşanıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni yönetmelik taslağı, madencilik faaliyetlerindeki denetimlerin daha planlı, risk esaslı ve dijital bir sistem üzerinden yürütülmesini amaçlıyor. İliç ve Amasra gibi sahalarda yaşanan kazaların ardından, TBMM bünyesinde kurulan araştırma komisyonları, mevcut denetim süreçlerindeki eksiklikleri ortaya koymuştu.
Yeni düzenleme, bu denetim zaaflarını ortadan kaldırmayı hedefliyor. Bu kapsamda uygulamalar tek bir çatı altında toplanarak, daha etkili bir denetim süreci sağlanacak. Yeni sistemle birlikte, denetimlerin sadece ihlal tespiti değil, aynı zamanda işletme güvenliğini artırmaya yönelik bir yaklaşım geliştireceği belirtiliyor.
Çevrenin ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi de bu yeni sistemin öncelikleri arasında yer alıyor. Yüksek riskli sahalara öncelik verilecek. Maden sahaları, üretim yöntemine, patlayıcı madde kullanımına, yerleşim alanlarına yakınlığa ve geçmiş mevzuata uyum durumuna göre dikkatlice sınıflandırılacak.
Yüksek risk grubundaki sahalar, daha sık ve yoğun denetimlere tabi tutulacak. Denetim süreci dört ana başlık altında yürütülecek: genel, mali, resen ve talep denetimi. Bu başlıklar altında, ihtiyaç duyulması halinde birden fazla denetim türü aynı anda uygulanabilecek.
Somut bilgi ve belgelere dayanan ihbarlar, şirketlere önceden bildirim yapılmadan, baskın niteliğinde “resen denetimler” ile değerlendirilecek. Ruhsat sahiplerinin denetim ekiplerinin sahaya girişini engellemesi ise mümkün olmayacak. Maden işletmelerinin mali yükümlülükleri de kapsamlı bir şekilde denetlenecek.
Bu denetimlerde ticari defterler, kayıtlar, faturalar, sevk fişleri, bilanço, mizan, gelir tablosu ve muhasebe raporları kontrol edilecek. Ruhsat sahibinin yurtdışı ihracat faaliyetleri ile ilgili detaylı denetim gerektiğinde, Ticaret Bakanlığı ile doğrudan koordinasyon sağlanacak. Denetim heyetleri, ölçüm yapma, numune alma, fotoğraf ve video kaydı alma gibi geniş yetkilere sahip olacak.
Uzaktan izleme sistemleri ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) verileri dijital ortamda saklanarak hukuki delil olarak kullanılacak. Elde edilen veriler analiz edilerek olası riskler önceden belirlenecek.
Tehlikeli bir durum tespit edildiğinde, denetim heyeti en geç iki iş günü içinde acil durum ön raporunu hazırlayıp ilgili makamlara sunacak.
