Muğla İkizköy'deki acele kamulaştırma davalarında durdurma kararı

Muğla'nın Milas ilçesinde yer alan Yeniköy-Kemerköy Termik Santralı sahasının genişletilmesi amacıyla İkizköy'deki Akbelen Ormanları çevresinde bulunan 679 parselin acele kamulaştırma süreciyle ilgili yerel mahkemeden emsal niteliğinde bir karar çıktı. Milas 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, mülkiyet haklarını kalıcı olarak etkileyecek el koyma ile bedel tespiti davalarının tamamını bekletici mesele yaparak durdurdu.

Danıştay'da sürmekte olan yürütmeyi durdurma kararını dikkate alan mahkeme, yurttaşların arazilerine yönelik el koyma ve bedel tespiti taleplerini askıya alarak iptal davalarının kesinleşmesinin beklenmesini kararlaştırdı.

Köylülerin avukatları Arif Ali Cangı ve İpek Sarıca yaptıkları açıklamada, Milas 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin bütün parsellere ilişkin el koyma ve değer tespiti dosyalarında Danıştay 6. Dairesi'ndeki iptal davalarının sonucunu bekletici mesele yaptığını belirtti. Avukatlar, mahkemenin yalnızca Danıştay'da dava açılmış olmasını değil, iptal davalarının kesinleşmesini hukuki bir ön sorun saydığını vurguladı. Böylece acele kamulaştırma dosyalarının akıbeti Danıştay'ın vereceği kesin karara bağlandı.

Bu kararın temelinde Anayasa Mahkemesi'nin 25 Aralık 2024 tarihli ve 2024/101 Esas, 2024/232 Karar sayılı iptal kararı yer alıyor. Anayasa Mahkemesi, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesinin 14. fıkrasında yer alan ve idari yargıdaki iptal davalarının acele kamulaştırma dosyaları üzerindeki etkisini kaldıran düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etmişti. Bu kararla birlikte idari işlemin hukuka uygunluğu yargıda tartışılırken aynı işleme dayalı acele kamulaştırma davalarının bu süreçten bağımsız devam ettirilmesi imkansız hale geldi. İdari işlemin hukuka uygunluğu kesinleşmeden mülkiyet hakkına geri dönülmez müdahalelerde bulunulmasının önüne anayasal güvence getirildi.

Milas 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararında Anayasa Mahkemesi değerlendirmesinin esas alındığına dikkat çeken avukatlar, mahkemenin Danıştay'daki iptal davalarının acele kamulaştırma dosyalarının hukuki dayanağını doğrudan etkileyeceğini kabul ettiğini aktardı. Kararın en önemli yönlerinden biri, Danıştay 6. Dairesi'nin yürütmenin durdurulması kararını hesaba katarak iptal davaları sonuçlanıncaya kadar yargılamayı sürdürmeyi hukuken mümkün görmemesi oldu. Bu doğrultuda Danıştay'ın vereceği kesin karar, acele kamulaştırma davalarının da kaderini tayin eden temel hukuki dayanak haline geldi. Karar yalnızca Milas'taki dosyalarla sınırlı usuli bir ara karar olmayıp, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının benzer uyuşmazlıklara nasıl uygulanacağını gösteren yol gösterici bir hukuki kazanım niteliği taşıyor.

Açıklamada, ilk kez bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ile Danıştay 6. Dairesi'ndeki iptal davalarını beraber değerlendirerek acele kamulaştırma dosyalarını Danıştay kararları kesinleşene kadar bekletme kararı aldığı vurgulandı. Alınan kararın mülkiyet hakkı, hukuk devleti ve idarenin yargısal denetimi açısından yalnızca mevcut dosyaları değil, bundan sonra açılacak benzer acele kamulaştırma uyuşmazlıklarını da etkileyecek bir içtihat oluşturabileceği ifade edildi. Hukukun üstünlüğü, mülkiyet hakkı ve adil yargılanma güvencelerinin korunması adına bu kararın Türkiye'deki acele kamulaştırma uygulamalarında anayasal güvenceleri güçlendireceğine inanıldığı kaydedildi.