Müzik dünyasında gizemli benzerlik: 'Gen Alpha melodisi'

Müzik dinlerken kulağınıza sürekli aynı ezgilerin çalındığını hissettiğiniz anlar olmuştur. Bu durum artık neredeyse kaçınılmaz bir boyuta ulaşmış durumda. Birbirinin ardı sıra listelerde üst sıralara çıkan pek çok parçada, bal gibi kulaklara yapışan dört notadan oluşan ortak bir melodi tekrar ediyor.

Danimarkalı müzikolog Carl Martin, bu ortak yapıya "Gen Alpha melodisi" adını verdi. Bu ismin seçilmesinin nedeni, bu ezgiyi barındıran şarkıların önemli bir kısmının 2010'lu yıllarda müzikseverlerle buluşmuş olması.

Rosé ile Bruno Mars'ın seslendirdiği 'APT.', Troye Sivan'ın 'One of Your Girls' ve The Strokes grubunun 'Ode to the Mets' adlı çalışmaları bu akımın örnekleri arasında yer alıyor. Rock, pop ve EDM gibi bambaşka müzik türlerinde eser veren sanatçıların yanı sıra İspanya, Hindistan, Norveç ve dünyanın dört bir yanından müzisyenler de bu kalıba başvuruyor.

Carl Martin, bu ortaklığı küresel ölçekteki pop şarkılarını dinlerken fark etti. Aynı ezgi şablonunun sürekli karşılaştığını fark edince, bu örnekleri bir YouTube videosu için derlemeye karar verdi.

Süreç ilerledikçe yaklaşık 500 parça tespit eden araştırmacı, listesini aralarında aynı melodi iskeletini paylaştığına inandığı 72 şarkıya kadar indirdi. Bu parçalar arka arkaya dinlendiğinde aralarındaki şaşırtıcı benzerlik çok daha net bir şekilde ortaya çıkıyor ve bir kez fark ettikten sonra bu ezgiye her yerde rastlamaya başlıyorsunuz.

14 dakikalık detaylı video çalışmasında gözlemlerini paylaşan Martin, popüler müzik tarihinde belirli bir melodinin bu denli yaygın bir kullanım oranına ulaştığına daha önce hiç tanık olmadığını ifade ediyor.

Peki 'Gen Alpha melodisi' neden sürekli yeniden karşımıza çıkıyor?

Martin, söz konusu melodinin iki kısa müzikal cümleye yayılan dört temel “sütun” nota etrafında şekillendiğini belirtiyor. Bu cümleleri dilimizdeki cümlelerin müzikal karşılığı olarak düşünebilirsiniz.

Diğer tüm tonların bu temel notaların etrafında kümelendiğini aktaran Martin, bunun sebebinin bu notaların güçlü vuruşlara denk gelmesi veya melodi cümlelerinin buralarda son bulması olduğunu açıklıyor.

Şarkı yazarları bu ana notaların arasındaki boşlukları farklı şekillerde doldurabilse de, nihayetinde hepsi aynı yapı etrafında buluşuyor.

Müzikolog, bu formülün bu kadar başarılı olmasının arkasında “soru ve cevap” kalibresinin yatığını düşünüyor. Melodi, önce çözüme ulaşmamış bir fikirle başlayıp ardından kulağa hoş gelen uyumlu bir kapanışla sona eriyor.

Kendi başına da oldukça etkileyici duyulan bu yapının tatlı-ekşi bir nitelik barındırdığını dile getiren Martin, bu durumun melodiye ayrı bir derinlik kattığını vurguluyor.

Bu özellik, melodinin pop müziğin en zamansız temalarından olan kalp kırıklığı ve melankoli temalı şarkılarda neden bu kadar sık yer aldığını da büyük ölçüde açıklıyor.

Üstelik yapı o kadar esnek ki; Yungblud'un pop-rock tarzı şarkılarından Zedd ile Tiesto'nun elektronik dans müziği hitlerine kadar, normalde birbirine hiç benzemeyen tarzlardaki eserlerde bile aynı ezgi kendine yer bulabiliyor.

Peki neden kimse telif davası açmıyor?

Aradaki benzerlikler ne kadar çarpıcı olsa da Martin, bunların tarihin en yaygın telif hakkı ihlali vakası anlamına gelmediğini savunuyor.

Yaşanan durumu bir ses kaydını doğrudan kopyalamak yerine mevcut bir melodiyi ödünç almak anlamına gelen "interpolasyon" olarak tanımlayan uzman, bunun her zaman bilinçli bir tercih olmadığını dile getiriyor. Aksine, birçok şarkı yazarının bu melodiyi popüler müzik boyunca defalarca duyarak bilinçaltına işlediğini ve farkında olmadan yeniden ürettiğini düşünüyor.

İsmine rağmen bu melodi, Gen Alpha kuşağından on yıllar öncesine dayanıyor. Bilinen en erken örnekler arasında The Beatles grubunun 1965 yılında piyasaya sürdüğü 'It’s Only Love' şarkısı da bulunuyor. Ancak köklerin geçmişe çok daha uzak zamanlara uzanması muhtemel.

Martin'in videosunu yayınlamasının ardından bazı meraklılar benzer kalıpların izini Beethoven'a kadar sürmeyi başardı. Bu durum, Gen Alpha melodisinin aslında yüzyıllardır göz önünde saklanıyor olabileceğini gösteriyor.