Norveç varlık fonu 2,3 trilyon dolara ulaştı

Dünyanın en büyük devlet varlık fonu olan Norveç Varlık Fonu, teknoloji hisselerindeki yükselişin desteğiyle yılın ilk yarısında yaklaşık 184,3 milyar dolar kar elde etti. Norveç'in resmi adıyla Devlet Emeklilik Fonu Küresel'in toplam büyüklüğü, haziran sonu itibarıyla 22,7 trilyon Norveç kronuna, yaklaşık 2,3 trilyon dolara ulaştı.

Fonun yılın ilk yarısındaki getirisi yüzde 9,4 olarak gerçekleşti. Hisse senedi yatırımları yüzde 13 getiri sağlarken özellikle teknoloji, telekomünikasyon ve enerji şirketleri öne çıktı. Teknoloji hisselerindeki getiri yüzde 25'i aşarken telekomünikasyon sektöründe bu oran yüzde 40'ın üzerine çıktı.

Fon ayrıca güncel yatırım listesini açıklarken Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX'te yüzde 0,05 oranında hisseye sahip olduğunu ilk kez duyurdu. Hissenin 30 Haziran itibarıyla yaklaşık 1,2 milyar dolar değerinde olduğu belirtildi. Fonun temelleri, Norveç'in Kuzey Denizi'nde büyük petrol ve doğal gaz rezervleri keşfetmesinin ardından atıldı.

1969'da büyük petrol sahalarının bulunmasının ardından ülkeye hızla artan petrol geliri girmeye başladı. Norveç yönetimi, bu paranın tamamını kısa sürede harcamanın ekonomide aşırı ısınmaya, gelirlerin petrol fiyatlarına bağımlı hale gelmesine ve gelecek kuşakların petrol zenginliğinden yararlanamamasına yol açabileceği değerlendirmesini yaptı.

Norveç Parlamentosu 1990'da dönemin adıyla Devlet Petrol Fonu'nun kurulmasına karar verdi. Fona ilk para aktarımı ise 1996'da yapıldı. Temel amaç, petrol ve doğal gazdan elde edilen geçici geliri kalıcı bir finansal servete dönüştürmekti.

Fon aynı zamanda petrol fiyatlarının sert biçimde düştüğü dönemlerde devlet bütçesini koruyacak bir tampon oluşturmak, yaşlanan nüfusun gelecekte yaratacağı kamu harcamalarına hazırlık yapmak ve petrol rezervleri tükendiğinde de ülkenin elinde gelir üretebilen büyük bir varlık bırakmak için tasarlandı.

2006'da fonun adı Devlet Emeklilik Fonu Küresel olarak değiştirildi. Fonun yatırımlarının tamamı Norveç dışında yapılıyor. Norveç devletinin petrol ve doğal gaz faaliyetlerinden elde ettiği net gelir fona aktarılıyor.

Para daha sonra dünyanın farklı ülkelerindeki şirketlere, tahvillere, gayrimenkullere ve enerji altyapısına yatırılıyor. Fonun yatırımları Norveç Merkez Bankası bünyesindeki Norges Bank Investment Management tarafından yönetiliyor. 30 Haziran 2026 itibarıyla fonun yaklaşık yüzde 72'si hisse senetlerinde, yüzde 26'sı tahvillerde bulunuyor.

Kalan bölüm ise gayrimenkul ve yenilenebilir enerji altyapısı gibi yatırımlardan oluşuyor. Fon, dünya genelinde yaklaşık 7 bin 100 şirkette hisse sahibi. Küresel borsalarda işlem gören şirketlerin hisselerinin ortalama yüzde 1,5'ine sahip olması nedeniyle dünyanın en büyük kurumsal yatırımcılarından biri konumunda.

Apple, Microsoft, Nvidia, Alphabet, Amazon ve Meta gibi şirketler de fonun yatırım yaptığı şirketler arasında yer alıyor. Norveç hükümeti istediği zaman fondaki trilyonlarca doları bütçeye aktaramıyor. Ülkede uygulanan mali kurala göre fondan yapılan harcamaların uzun vadede fonun beklenen reel getirisiyle uyumlu olması gerekiyor.

Bu oran halen yıllık yaklaşık yüzde 3 olarak kabul ediliyor. Hükümetin tahminlerine göre 2026'da merkezi yönetim bütçesi harcamalarının yaklaşık yüzde 27'si fondan yapılan aktarımlarla finanse edilecek.