Orman yangını dumanı hamile kadınlar için büyük risk oluşturuyor

Frontiers in Environmental Health dergisinde yayımlanan araştırma, Amerika Birleşik Devletleri genelinde 2003 ile 2019 yılları arasında orman yangınlarından kaynaklanan ince parçacıklı madde (PM2.5) maruziyetini inceledi. Araştırmacılar, ulaşım ve sanayi kaynaklı emisyonların düşmesine rağmen, giderek sıklaşan ve şiddetlenen orman yangınlarından gelen dumanın bu halk sağlığı kazanımlarının bir kısmını dengelediğini tespit etti.

Araştırma, incelenen 17 yıllık süreçte hamilelik öncesi ve süresince orman yangını dumanına maruz kalma oranının iki katından fazla arttığını, bu durumun özellikle uzun yangın sezonlarının standart hâle geldiği ABD'nin batı eyaletlerinde belirginleştiğini ortaya koydu. Hava kalitesinin hamilelik için güvenli seviyeleri aştığı günlerin yaklaşık yüzde 65'inin orman yangını dumanından kaynaklandığı belirlendi.

Araştırmacılar, artan orman yangını faaliyetlerinin insan kaynaklı emisyon azalmalarından elde edilen prenatal hava kalitesi kazanımlarını sistematik olarak dengelediğini belirtti. Bu durumun düşük gelirli, kırsal ve yerli topluluklara orantısız bir yük getirdiğini ve yangın faaliyetleri yoğunlaştıkça ilerlemeyi daha da zayıflatma potansiyeli taşıdığını ifade ettiler.

Akciğerlerin derinliklerine nüfuz edebilen ve kan dolaşımına girebilen mikroskobik parçacıklar olan PM2.5, uzun süredir erken doğum ve düşük doğum ağırlığı dahil olmak üzere olumsuz hamilelik sonuçlarıyla ilişkilendiriliyor. Araştırmacılar, orman yangınlarında oluşan PM2.5 maddesinin, karmaşık kimyasal bileşimi nedeniyle trafik veya sanayi kaynaklı kirlilikten bile daha toksik olabileceğine dikkat çekiyor.

Elde edilen bulguların ABD sınırlarının çok ötesinde yankı uyandırması bekleniyor. Avrupa, Yunanistan ve Portekiz'den İspanya ve güney Fransa'ya kadar art arda yıkıcı yaz yangınları yaşadı; bu durum bilim insanlarını ve sağlık otoritelerini, iklim değişikliğinin daha belirgin yıkımların yanı sıra yeni halk sağlığı riskleri yarattığı konusunda uyardı.

Avrupa Birliği'nin iklim izleme servisi ve sağlık ajansları, artan sıcaklıkların orman yangınlarının sıklığını ve şiddetini artırdığını, milyonlarca Avrupalıyı sınırları aşarak yüzlerce hatta binlerce kilometre yol kat edebilen dumana maruz bıraktığını defalarca vurguladı.

İklim değişikliği hızlandıkça uzmanlar, hükümetlerin duman tahminlerini iyileştirerek, daha erken sağlık uyarıları yayımlayarak ve büyük orman yangını olayları sırasında temiz iç mekân hava erişimini sağlayarak hamile kadınlar dahil hassas gruplar için halk sağlığı rehberliğini genişletmesi gerekebileceğini savunuyor.

Araştırma, politika yapıcılar için zorlayıcı bir çelişkiyi gözler önüne seriyor: insan kaynaklı hava kirliliği riskini azaltmaya yönelik onlarca yıllık yatırım, iklim değişikliğinin kendisi tarafından baltalanıyor. Şehirler daha temiz hâle gelse bile, aşırı hava koşulları halk sağlığı sistemlerinin yönetmeyi öğrenmesi gereken yeni kirlilik kaynakları yaratıyor.