Savaş ve yaptırımlar İran ekonomisindeki krizi derinleştiriyor

İran yönetimi, ABD ve İsrail ile süren savaşın ekonomik etkilerini kabul etti. Dış ticaretin üçte bir oranında daraldığı açıklandı. Ülkenin dini lideri, hükümete ekonomik sıkıntılarla mücadele çağrısında bulundu.

Cumhurbaşkanı Masud Pezeşkiyan, dış ticaretteki azalmanın sebeplerini ABD yaptırımları ve limanlara uygulanan abluka olarak belirtti. Tahran yönetimi, ABD baskısına direneceğini ve diplomasi yolunu sürdüreceğini duyurdu. Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolün korunacağı vurgulandı.

Hükümet açıklamalarında, yaptırımlar ve savaşın yarattığı ekonomik baskıların hafifletilmesi hedefleniyor. Enflasyonun düşürülmesi, piyasaların yönetimi, istihdam yaratılması gibi hedefler öncelikler arasında. ABD ve İsrail’in savaşı başlatmasının üzerinden altı ay geçti.

Müzakerelerde tıkanıklık yaşanıyor, ABD yönetimi İran’a karşı finansal baskılarını artırıyor. ABD, diğer ülkelere İran ile ticari ilişkilerini kesmeleri için ikincil yaptırımlarla tehdit ediyor. Ancak ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın başlıca ticaret ortaklarına doğrudan ceza uygulamaktan kaçınıyor.

Mısır merkezli Banque Misr’a yaptırım uygulandı ve bankanın Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki şubelerinin dolar işlemlerinden men edilmesi öngörülüyor. Mısır Merkez Bankası, ABD’li yetkililerle temas halinde olduklarını bildirdi. Yıllık enflasyon İran ekonomisinde yüzde 66 seviyesine ulaştı.

Eski dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesinin ardından Dini Lider Ayetullah Mücteba Hamaney, hükümete ekonomik darboğazı çözme çağrısı yaptı. Hamaney, enflasyon, işsizlik ve fiyat yönetimi gibi sorunların ele alınması gerektiğini ifade etti. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ABD yaptırımları ve deniz ablukası nedeniyle ihracat ve ithalatın yaklaşık yüzde 35 gerilediğini bildirdi.

İran, Hürmüz Boğazı’ndaki kontrolü korumaya çalışırken, diplomatik girişimleri de sürdürüyor. Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman El Sani, Tahran’da İranlı liderlerle bir araya geldi ve Hürmüz Boğazı’ndan yapılan uluslararası taşımacılığın önemi vurgulandı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yapılan görüşmeleri “yapıcı” olarak nitelendirdi.

İran, diplomasi ve savunmayı eşit ağırlıkta izleme kararı aldı. ABD, stratejik su yolundaki anlaşmazlıklar nedeniyle önceki ateşkesin bozulmasına yol açtı. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının önemli bir kısmının geçiş noktasıydı.

ABD’li askeri yetkililer, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun boğaza yerleştirdiği deniz mayınlarının temizlendiğini öne sürdü. Ancak Devrim Muhafızları, bu iddiaların doğru olmadığını belirtti. Cuma günü yapılan nakliye verilerine göre, boğazdan geçtiği belirtilen ticari yük gemisi sayısı, son 10 günlük ortalamanın altına düştü.