Serbest fonlara yeni düzenlemeler getirildi

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), serbest fonların işleyişine yönelik kapsamlı düzenlemeler yayımladı. Yeni kurallar, haftalık portföy açıklama zorunluluğundan tahta sahipliği kısıtlamalarına kadar birçok alanda değişiklikler içeriyor. Dünyanın en büyük endeks sağlayıcıları MSCI, S&P Dow Jones ve FTSE’nin Türkiye’yi yakın takibe alıp pozisyon küçültmesi üzerine harekete geçen SPK, 87 sayfalık yeni Yatırım Fonları Rehberi ile serbest fonların kurallarını değiştirdi. Bu düzenlemeler, piyasada yaşanan "arka kapıdan şirket ele geçirme" ve "tahta kitleme" operasyonlarını sona erdirmeyi hedefliyor. BIST 30 hisselerinin, bu kuralların dışında kalması bekleniyor. Yeni düzenleme, piyasa şeffaflığını artırmak, yatırımcıları korumak ve spekülatif işlemlerin önüne geçmek amacıyla serbest fonların faaliyetlerine yönelik sert bir yaklaşım getirdi. Bu tebliğ, finans çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Düzenlemeyle birlikte serbest fonların portföy yönetim esnekliği önemli ölçüde kısıtlandı. Fonlar, haftalık olarak portföylerini açıklamak zorunda kalacak. Ayrıca, portföylerinde ağırlığı %5'i geçen büyük yatırımların toplamı %20 ile sınırlı tutulacak. Bu şekilde fonlar, risklerini daha iyi dağıtmak zorunda kalacak. Fonlar, kendi bünyelerine ya da bağlı oldukları holdinglere ait hisselere toplamda en fazla %20 oranında yatırım yapabilecek. Yatırımcıların yönetim hâkimiyetine sahip olduğu şirketlerde ise bu oran sadece %1 ile sınırlandırılacak. Böylece "milletin parasıyla kendi şirketini uçurma" uygulamalarının önüne geçilmiş olacak. Yeni düzenleme ile piyasada manipülasyon iddialarına yol açan yöntemler de yasaklandı. Fiili dolaşımı %25'in altında olan sığ tahtalarda fonlar, dolaşımdaki lotların en fazla %8'ini, %75'in üstünde olanlarda ise %2'sini alabilecek. Fonlar, borsa dışından el altından ortaklık payı alıp satamayacak, büyük oyuncuların tahta dışından hisse devretmeleri yasaklandı. BIST 30 endeksine dahil paylar için getirilen tüm kısıtlamaların geçerli olmayacağı belirtildi. Uzmanlar, bu durumun yatırımcıların paralarının büyük ve likit hisselere yönelmesine neden olacağını ifade ediyor. Fonlar arası transferlere de limit getirildi. Serbest fonlar, yatırımcılardan topladıkları paranın en fazla %15'ini diğer fonlara, tek bir fona ise en fazla %10 oranında yatırabilecek. Portföy yöneticiliği alanında da yenilikler bulunuyor. Bir portföy yöneticisi, serbest fonlar dahil en fazla 7 adet fon yönetebilecek. Kurulacak serbest fonların toplam sayısı, portföy yönetim şirketinde çalışan portföy yöneticisi sayısını geçemeyecek. Mevcut portföylerini yeni sınırlara göre düzenlemesi gereken fonların, belirli bir takvim çerçevesinde hareket etmesi gerekiyor. Sınırları aşmış olan fonlar, ellerindeki fazla hisseleri eritmeleri için 31 Ekim’e kadar 1/3, 30 Kasım’a kadar 2/3 oranında kademeli satış yapmak zorunda. Hisse ve fon oranlarıyla ilgili mecburi uyum süreci 31 Aralık 2026'da sona erecek. Fon yöneticilerinin teknik ve mevzuat uyumları için ise 2029 yılına kadar geniş bir geçiş süresi tanınacak.