Şili'de emekli albay Nelson Haase Mazzei tutuklandı

Víctor Jara'nın öldürülmesinin üzerinden 50 yıldan fazla zaman geçti. Şilili halk şarkıcısı ve solcu aktivist Jara ile Littré Quiroga'nın öldürülmesiyle bağlantılı son aranan kişi emekli albay Nelson Haase Mazzei yakalandı.

Haase Mazzei, altı emekli askerle birlikte 2023'te gıyabında yargılanarak mahkum edildi. Jara ve Quiroga'nın öldürülmesinden suçlu bulunan albay, cezadan kaçmak için firar etmişti.

Şili polisi cumartesi günü Haase Mazzei'nin ülkenin güneyindeki kırsal Puyehue kasabasında yakalandığını açıkladı. Hakim, albayın derhal cezaevine konulması emrini verdi.

Víctor Jara Vakfı, dul eşi İngiliz dansçı ve aktivist Joan Jara tarafından kurulmuştu. Vakıf yaptığı açıklamada emekli albayın yakalanmasını memnuniyetle karşıladıklarını ancak cinayetlerin üzerinden yarım yüzyıl geçmesine rağmen bunun adalet olarak görülmesinin zor olduğunu belirtti.

Jara, 11 Eylül 1973'te Şili'nin başkenti Santiago'da gözaltına alındı. Bu tarih, General Augusto Pinochet'nin sosyalist başkan Salvador Allende'yi devirdiği ABD destekli darbenin ertesi günüydü.

Jara, binlerce kişiyle birlikte Santiago'nun merkezindeki kapalı bir stadyumda tutuldu. Dört gün sonra stadyumun soyunma odalarında Allende'nin hapishaneler ulusal müdürü Littré Quiroga ile birlikte öldürüldü.

Pinochet diktatörlüğü döneminde 3 binden fazla kişi öldürüldü ya da kayboldu, on binlerce kişi gözaltına alınıp işkence gördü. Haase Mazzei'nin yakalanması, Jara için adalet arayışının son aşaması olarak değerlendiriliyor.

Stadyumda Jara'ya işkence yapıldı, Rus ruleti oynandı, elleri kırıldı, kafatası parçalandı ve otomatik silahlarla vuruldu. Cesedi Santiago'daki ana mezarlığın yakınında 44 kurşun yarası ve 56 kırık kemikle bulundu. Jara 40 yaşındaydı. Quiroga'nın cesedi aynı yerde bulundu ve vücudunda 23 kurşun yarası vardı.

Yaklaşık yarım yüzyıl kaçtıktan sonra yedi emekli asker Ağustos 2023'te cinayetten suçlu bulunarak gıyabında çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı. Haase Mazzei 25 yıl hapis cezası aldı. Albay yıllarca stadyumda bulunmadığını iddia etmişti ancak yeminli ifadeler onun olay yerinde olduğunu gösterdi.

Haase Mazzei 1972'de Şili ordusunun ünlü Tejas Verde tugayına katıldı. Daha sonra Pinochet'nin gizli polisi Dirección Nacional de Inteligencia'da (Dina) görev yaptı ve örgütün lideri Manuel Contreras ile yakın çalıştı. Contreras insanlığa karşı suçlardan 500 yıldan fazla hapis cezası aldı ve 2015'te öldü.

Haase Mazzei ile birlikte hüküm giyen 86 yaşındaki Hernán Chacón, 2023'te Santiago'nun varlıklı bir semtindeki evinde gözaltına alınırken ilaç almak için izin istedi ve intihar etti. Diğer mahkumlardan Tejas Verde subayı Pedro Barrientos ise 1989'da Şili'den ABD'ye gitti. Barrientos Aralık 2023'te ABD'den Şili'ye iade edildi.

Eski bir asker Barrientos'un tabancasını sallayarak "Víctor Jara'yı bu silahla öldürdüm" dediğini anlattı. Barrientos trafik kontrolü sırasında ABD'de yakalandı ve ABD vatandaşlığını kaybetti çünkü askerlik geçmişini başvurusuna yazmamıştı. Joan Jara 96 yaşında öldüğünde Barrientos'un Şili'ye iadesine sadece haftalar kalmıştı.

Haase Mazzei'nin avukatları, albayın güneydeki Osorno cezaevinden Punta Peuco'ya naklini talep etti. Punta Peuco, Pinochet dönemi insan hakları suçlularını barındırmak için Santiago'nun kuzeyinde özel olarak inşa edilmiş bir cezaevidir.