Şili'deki fırtına bakır üretimini vurdu, yapay zekayı tehdit ediyor

Şili'nin kuzeyinde etkili olan ve can kayıplarına yol açan fırtına, bakır madenlerindeki faaliyetleri durma noktasına getirdi. Bu durum, yapay zeka altyapısı için kritik önem taşıyan maden metalinin tedarikinde büyük bir kriz başlattı.

Fırtınanın bakır üretimini tehlikeye atması, sektörün yapay zekanın gelişimi için hayati olan bu metali sağlama kapasitesine dair kaygıları körüklüyor. Kanadalı baz metal grubu Lundin Mining, Şili'nin Atacama bölgesindeki Caserones bakır-molibden madenindeki çalışmalarını yoğun kar yağışının enerji hatlarını kesmesi sebebiyle geçen hafta askıya aldı. Benzer şekilde, Antofagasta şirketi de Minera Los Pelambres sahasındaki madencilik ve işleme faaliyetlerine birkaç günlüğüne ara verdi.

Bölgede görülen aşırı hava şartları, ani sel felaketlerine ve bazı büyük bakır yataklarının yer aldığı dağlık kesimlerde yoğun kar yağışına neden oldu. Yetkililerin paylaştığı bilgilere göre fırtına en az 13 kişinin ölümüne sebep oldu. Devlet kontrolündeki bakır üreticisi Codelco da olumsuz hava koşullarından etkilendi; El Teniente başta olmak üzere büyük ölçekli madenlerdeki operasyonlar geçici olarak durduruldu. Öte yandan Anglo American ve BHP gibi küresel devlerin yöneticileri de süreci yakından takip ederek Şili makamlarıyla diyalog yürütüyor.

Elektrik şebekeleri, yenilenebilir enerji projeleri ve yapay zekayı besleyecek veri merkezlerinin inşası için bakır vazgeçilmez bir hammadde konumunda. Ancak uzmanlar, iklim krizinin şiddetlenmesiyle birlikte arz şoklarının sıklaşacağını ve ilerleyen yıllarda bu kırmızımsı metalde derin bir kıtlık yaşanacağını öngörüyor.

StoneX analisti Natalie Scott-Gray, Londra Metal Borsası'nın küresel stoklarının halihazırda azaldığına dikkat çekerek, Şili gibi bölgelerden kaynaklanan ilave arz risklerinin bakır fiyatlarındaki dalgalanmayı tırmandırdığını ifade etti. WieldMore Investment Management kurucusu Giuseppe Amitrano ise madencilik yatırımcılarının iklim kaynaklı fiziksel risklerin üretime, nakit akışına, sigorta giderlerine ve varlık değerlerine etkisini anlamaya çalıştığını belirtti. Amitrano, Şili gibi bir maden ülkesinde geçici bir kesintinin bile emtia piyasaları açısından büyük anlam taşıdığını vurguladı.

Şili'nin çeşitli eyaletlerinde olağanüstü hal ilan edilmesine yol açan bu üretim kesintileri, BHP dahil madencilik şirketlerinin zamanla daha düşük tenörlü eski madenler yüzünden bakır üretiminde düşüş yaşanacağı uyarısında bulunmasından sadece birkaç gün sonra gerçekleşti. Geçtiğimiz yıl dev madenlerde meydana gelen kazalar ve aksamalar bakır fiyatlarında rekorlar kırılmasına zemin hazırlamıştı. ABD'nin olası yeni bakır ithalat tarifeleri getireceği yönündeki beklentiler ve Çin'in talebindeki artış, son haftalarda fiyatları yukarı taşımaya devam etti.

Çok sayıda madenin iklim krizi nedeniyle sıklığı artan aşırı hava olaylarına açık bölgelerde yer alması, gelecekte yeni durdurma kararlarının alınabileceğini gösteriyor. Ayrıca kuraklık riskiyle karşı karşıya olan ülkelerde madencilik sektörünün su ihtiyacına yönelik endişeler de tırmanıyor.

Sektör birliği ICMM bu hafta yaptığı açıklamada, dünya genelindeki 12 bin metal ve madencilik tesisinin yüzde 35'inin su rekabetinin ve kuraklık riskinin yüksek olduğu bölgelerde bulunduğunu, özellikle Şili tablosunun kaygı verici olduğunu bildirdi. Jefferies'in bu ay yayımladığı bir analiz, küresel arzın yaklaşık beşte birini sağlayan madenlerden elde edilen verilere göre, küresel bakır üretiminin son çeyrekte geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 10 gerilediğini ortaya koydu. Bu tablonun önümüzdeki 1 yıl içinde piyasada ciddi açıkların ortaya çıkma riskini tırmandırdığı belirtildi.

Uluslararası Enerji Ajansı da geçen hafta yayımladığı raporda, Şili ve Peru başta olmak üzere bazı ülkelerdeki madencilerin bakır üretimini mevcut seviyelerde tutmakta giderek daha fazla zorlandığı konusunda uyarıda bulunmuştu.