SpaceX: Starlink mobil büyük operatörlerden daha iyi olacak

SpaceX, Starlink Mobil hizmetini genişleterek ABD'deki büyük üçlü telekomünikasyon şirketiyle rekabet etmeyi ve bu firmalardan çok sayıda müşteri koparmayı hedefliyor. Şirket şimdiye kadar, baz istasyonlarının ulaşamadığı kör noktalarda uzaydan kapsama alanı sağlamak amacıyla geleneksel mobil operatörlerle iş birliği yapıyordu. Ancak SpaceX, büyük operatörlerle doğrudan rekabet edebilmek adına kendi kara tabanlı hizmetini sunmasını sağlayacak frekans lisansları satın alıyor. Şirketin üst düzey yöneticileri dün gerçekleştirilen kazanç toplantısında tam olarak bu planı hayata geçireceklerini belirtti.

SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell, toplantıdaki sorulara verdiği yanıtta, EchoStar'dan satın aldıkları frekansların kara bileşenlerine sahip olduğunu ve bu yapıyı kesinlikle kuracaklarını ifade etti. Sadece uyduların kapasitesiyle kalmayıp donanım ve sistem altyapısını da inşa ederek kusursuz bir mobil hizmet sunacaklarını vurgulayan Shotwell, AT&T, Verizon ve T-Mobile şirketlerinin yıllık toplam kazancının yaklaşık 600 milyar dolar olduğunu hatırlattı. Kendi hizmetlerinin daha üstün olacağı inancıyla bu devlerin hatırı sayılır miktarda müşterisini kendi bünyelerine katacaklarını öngören Shotwell, yörüngedeki uydular sayesinde ölü noktaları ortadan kaldıracaklarını ve doğal afetler sırasında da sistemin çok daha iyi performans göstereceğini dile getirdi. Yeni nesil Starlink mobil uydularına ilişkin planlarını da paylaşan Shotwell, gelecek yıl uyduları uçurmaya başlayacaklarını ve gelecek yılın sonunda ise hizmet sunmaya başlayacaklarını kaydetti.

Daha önce de ele alındığı üzere, SpaceX'in mevcut devlerle ortaklık kurmak yerine onlarla rekabet etmesi bazı teknik zorlukları beraberinde getiriyor. AT&T, T-Mobile ve Verizon, SpaceX'e kıyasla çok daha fazla frekansa, ABD genelinde yayılmış baz istasyonlarına ve uzun süreli ulusal mobil hizmet geçmişine sahip. Reuters'ın aktardığına göre telekom analisti Craig Moffett, Starlink'in taşıyıcılardan temel bir kapsama alanı sağlayacak bir MVNO anlaşması güvence altına almadığı sürece, önümüzdeki beş yıl içinde telekom hizmetleriyle rekabet edebilecek doğrudan tüketiciye yönelik bir hizmet sunmasının son derece zor olduğunu belirtti.

T-Mobile halihazırda SpaceX ile iş birliği yaparken, AT&T ve Verizon ise AST SpaceMobile adlı uydu şirketiyle ortaklık yürütüyor. Ancak bu üç büyük operatör de ağlarındaki ölü noktaları doldurmak amacıyla SpaceX dışındaki uydu sağlayıcılarından destek almak istiyor gibi görünüyor. Nitekim AT&T, T-Mobile ve Verizon yakın zamanda frekansları ortak bir havuzda toplamak ve uydu sağlayıcılarının birleşik bir platform üzerinden daha fazla müşteriye ulaşmasını sağlamak amacıyla ortak bir girişim duyurdu.

Shotwell ve SpaceX CEO'su Elon Musk, şirketin büyük hücre kuleleri inşa etmeyeceğini net bir şekilde belirtti. Kara bileşeninin ülke genelindeki küçük hücrelerden oluşacağını aktaran Shotwell, hücresel baz istasyonunun doğrudan Starlink geniş bant çanağını tutan donanım üzerine yerleştirileceğini kaydetti. Musk ise gelecekte evlerde ve işletmelerde kullanılacak Starlink çanaklarının aynı zamanda hücresel baz istasyonu işlevi görebileceğine işaret etti. Çok pahalı ve yerleştirmesi zor büyük hücresel baz istasyonları kurmak yerine, mobil frekans bantlarında bağlantı sağlayan ve ülkenin dört bir yanında yer alacak çok sayıda küçük istasyonu güvenle konuşlandırabileceklerini ifade etti.

Starlink antenlerinin evlerin ve iş yerlerinin çatılarında bulunduğunu hatırlatan Musk, bu antenlerin yerdeki cep telefonlarına doğrudan bağlantı sağlamak için net bir görüş açısına sahip olduğunu ve mevcut hücresel sağlayıcılara kıyasla muhtemelen daha iyi ve daha yüksek bant genişliğinde bağlantı sunacağını belirtti.

SpaceX, EchoStar'dan 1.695 GHz ile 2.2 GHz arasında değişen birkaç parça halinde 65 MHz ulusal frekans lisansı satın alıyor. Şirket, EchoStar'ın 2 GHz frekans lisanslarının hem kara hem de uydu konuşlandırma haklarını içerdiğini bildirdi. Anlaşma Mayıs ayında Federal İletişim Komisyonu (FCC) tarafından onaylanmış olsa da, işlemin ABD dışından da düzenleyici onaylar alması gerekiyor ve 30 Kasım 2027 tarihine kadar tamamlanması planlanıyor. SpaceX, lisansların şirket yararına tutulan bir trasta geçici olarak devredileceği için bu tarihten önce de söz konusu frekansa erişebileceğini açıkladı.

Kablosuz endüstri grubu CTIA'nın Ocak 2025 raporuna göre, geçen yılın başında ulusal çapta yaklaşık 1,1 GHz lisanslı frekans mobil operatörlere tahsis edilmişti. Reuters'ın aktardığına göre New Street Research analisti David Barden, 1.000 MHz payı elinde bulunduran kara oyuncularının 30 yılda inşa ettiğini SpaceX'in 65 MHz ile kopyalamaya çalışmasının mantıklı olmadığını savundu.

Öte yandan SpaceX frekans lisansı alımlarını henüz tamamlamış görünmüyor. Semafor'da yer alan bir habere göre şirket, şehirlerde ve yoğun bölgelerde verimli çalışan frekanslar arıyor; bu kapsamda rakiplerini satın almayı ya da gelecek yıl düzenlenecek devlet açık artırmasına katılmayı değerlendiriyor.

Starlink hem karadan hem de uzaydan hizmet sunabilecek güce kavuşacak olsa da, bu durum büyük mobil operatörler kadar yüksek bir kapasite sağlayacağı anlamına gelmiyor. Şirketin ev interneti hizmetinde de görüldüğü üzere Starlink uydu kapasitesi her zaman belirli sınırlarla karşılaşıyor; nitekim şirket yoğun bölgelerde daha yüksek fiyatlar uyguluyor ve 1.500 dolara varan talep ek ücretleri yansıtıyor.

Mevcut yetkilendirmeler kapsamında yaklaşık 650 Doğrudan Hücreye (D2C) uydusu fırlatan Starlink, yeni nesil 15.000'e kadar mobil uydu fırlatmak için FCC'ye onay başvurusunda bulundu. Kanada hükümetine sunulan bir belgede, yeni nesil Starlink doğrudan cihaza uydularının fırlatılmasına başlanacağı, hizmetin 2027'nin sonlarında devreye gireceği ve 2028'in sonuna kadar binlerce yükseltilmiş hücresel uydunun yörüngeye gönderileceği ifade edildi.

Shotwell, mevcut Starlink Mobil sisteminin telekom sağlayıcıları ile yapılan ortaklıklar aracılığıyla 5 MHz kullandığını, EchoStar'dan alınan 65 MHz'in ise muazzam bir kapasite artışı sağlayacağını kaydetti. Frekans ve uydu kabiliyetlerindeki bu artışların bir araya gelmesiyle sistemin bugünkü durumundan yaklaşık 100 kat daha iyi hale geleceğini belirtti.

Tüm bu sürecin ne kadara mal olacağı yatırımcılar arasında endişe yaratıyor. Financial Times gazetesinin haberine göre, yapay zekaya yönelik sermaye harcamasının önceki çeyreğin iki katına çıkarak neredeyse 16 milyar dolara ulaştığının açıklanmasının ardından SpaceX'in hisse senedi fiyatlarında sert bir düşüş yaşandı. Hücresel bir ağ inşa etmenin maliyetli olacağı bilinirken Shotwell, kara ağı için ne kadar harcama yapacaklarını açıklamaktan kaçındı.

Ülke genelinde küçük hücrelerin ihtiyaç duyuldukça konuşlandırılabileceğini belirten Shotwell, sistemi devreye sokmadan önce düşük bant frekanslarına peşinen milyarlarca dolar harcamak zorunda olmadıklarını vurguladı. Kara altyapısını inşa ederken sermaye harcamalarından kaçınmalarını sağlayacak harika ve yeni fikirleri olduğunu, bu sebeple maliyet detaylarına girmek istemediğini ve sistemin sermaye verimliliği açısından oldukça başarılı olacağını dile getirdi.

Starlink hiçbir zaman AT&T, T-Mobile ve Verizon'un yanında dördüncü büyük operatör haline gelmese bile, büyük üçlü için sorun yaratacak büyüklükte bir mobil pazar payını ele geçirebilir. SpaceX'in telekom devleriyle daha doğrudan rekabet etme niyetini açıklamasının ardından, büyük üç operatörün hisse senedi fiyatlarında düşüş kaydedildi.