Temel okuryazarlık olmadan dijital araçlar risk yaratıyor

UNESCO'nun 1966 kararına göre her yıl 8 Eylül Dünya Okuryazarlık Günü kutlanıyor. Huot-Marchand bu kapsamda değerlendirmelerde bulundu. Okuryazarlık tanımı yirmi yılı aşkın süredir metinler aracılığıyla okuma, yazma, yorumlama ve iletişim yeteneği olarak geçerli.

Ancak bu becerilerin uygulanma ve geliştirme yöntemleri değişti. Huot-Marchand bugün okuryazarlığın yalnızca yazılı materyallere değil dijital alana da bağlı olduğunu söyledi. Dijital ve yapay zeka okuryazarlığı ihtiyacı internet ve dijital teknolojilere erişim olan yerlerde artıyor.

Dijital öğrenim fırsatları ve yapay zeka araçlarına erişim ise yetersiz düzeyde. Okuryazarlık becerisi kısıtlı kişiler dijitalleşmenin sunduğu eğitim, ekonomik ve sosyal fırsatlardan zorlanabiliyor. Dijitalleşme erişim eşitsizlikleri nedeniyle birçok eşitsizliğin ortaya çıkması riskini taşıyor.

Huot-Marchand temel okuryazarlık becerilerine sahip olmayan kişilerin yapay zeka ile şekillenen dünyada ciddi engellerle karşılaşabileceğini belirtti. Hem yapay zeka hem de yapay zeka ile üretilen bilgiyle baş etmek için donanımı olmayan kişiler dezenformasyon, algoritma taraflılığı ve manipülasyon riskine karşı daha savunmasız hale geliyor.

Eğitim, istihdam ve dijital hizmetlerden dışlanma tehlikesi de artıyor. Kanun yapıcıların yapay zeka ve dijital okuryazarlığı çakışan öncelikler olarak görmemesi gerektiğini vurguladı. Temel okuryazarlık becerilerinin herkes tarafından edinilmesi eğitimin ilerleyişinin altyapısı olarak önemli.

Güçlü okuryazarlık becerileri yeni beceri gereksinimlerine daha hızlı uyum sağlanmasını sağlıyor. Bu beceriler temele oturtulduğunda yapay zeka ve dijital okuryazarlık yaş gruplarına uygun şekilde tanıtılabiliyor. UNESCO öğrencilerin yapay zeka çağındaki sorumluluklarına hazırlanması için Yeterlilik Çerçeveleri geliştirdi.

Yapay zeka öğrenim hedeflerinin mevcut müfredata entegrasyonu destekleniyor. Eğitim sistemleri yapay zekanın tanımı, çalışma şekli, riskleri ve kısıtlamaları konusunda öğrencileri bilgilendirmeli. Huot-Marchand yapay zeka öğreniminin temel okuryazarlık becerilerinin göz ardı edilmesi pahasına gerçekleşmemesi gerektiğini söyledi.

Yapay zeka ve dijital okuryazarlığın gelişmesi için temel okuryazarlık becerileri vazgeçilmez. UNESCO okuryazarlığı okuma, yazma ve matematikte yeterliliğin sürekliliği ile metinler aracılığıyla okuma, yazma, yorumlama ve iletişim kabiliyeti olarak görüyor. Yapay zeka ve dijital teknolojilerin gelişimi okuryazarlık kavramının kapsamını genişletirken okuryazarlık açığını derinleştirme riski taşıyor. UNESCO verilerine göre dünya genelinde okuryazar olmayan yetişkinlerin yüzde 77'sinden fazlası Sahra Altı Afrika ve Güney Asya'da bulunuyor.