Trump, Nadir toprak elementleri için ortaklık peşinde

ABD Başkanı Donald Trump, enerji güvenliği alanında önemli adımlar atıyor. Nadir toprak elementleri (NTE) ve kritik mineraller üzerinde Çin'in etkisini azaltmak amacıyla birçok ülkeyle stratejik ortaklıklar kurma çabasında. Bu bağlamda, geçtiğimiz hafta kamulaştırılan Eskişehir Beylikova’daki NTE rezervinin durumu ise merak konusu.

Türkiye, Beylikova’daki rezervlerin işlenmesi için Ekim 2024'te Çin ile bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Ancak, NTE’nin Çin’de mi yoksa Türkiye’de mi işleneceği konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle görüşmeler tıkanmıştı. Rusya ile yapılan benzer temasların da sonuçsuz kalması üzerine Türkiye, yönünü ABD’ye çevirdi.

ABD ile Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı’nda NTE’ye dair bir düzenleme olup olmadığı henüz bilinmiyor. Ancak ABD’nin kritik anlaşmalarını göz önünde bulundurulduğunda, ‘Sırada Türkiye mi var?’ sorusu akıllara geliyor. Eylül 2025 tarihinde imzalanan bir anlaşmanın ardından ABD’li medya kuruluşu Bloomberg, Türkiye'nin NTE rezervlerini geliştirmek için ABD ile görüşmelere başladığını bildirmişti.

Trump, Avustralya ile yaptığı kritik mineraller ve NTE’ler anlaşmasını ‘fırsatları bir üst seviyeye taşımak’ olarak değerlendiriyor. Ayrıca, Ukrayna’ya mali destek sağlama karşılığında, ülkenin stratejik yeraltı kaynaklarına öncelikli erişim sağladı. Beyaz Saray, Güneydoğu Asya ülkelerinden Suudi Arabistan ile maden işletmesi ve mıknatıs üretimi gibi alanlarda tedarik zinciri ortaklıkları da kurdu.

Bu bağlamda, kritik mineralleri işlemek için yeterli teknolojiye sahip olmayan Türkiye’nin, dünyada 2. sırada yer alan 694 milyon tonluk rezervinin, ülke menfaatleri gözetilerek ekonomiye kazandırılması önemini koruyor. Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde, kritik minerallerle ilgili yasal düzenlemelerin yapılması öngörülüyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 6 Eylül tarihinde gerçekleştirilen OVP toplantısında, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) gibi kamu kurumlarının enerji alanındaki arama faaliyetlerinin artırılması gerektiğine dikkat çekti.

Ayrıca, OVP’de enerji ve doğal kaynaklarda arz güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla kritik ve stratejik minerallerin üretimini desteklemek için mevzuat düzenlemeleri yapılacağı ifade edildi. Nadir toprak elementlerinin de ekonomiye kazandırılacağı vurgusu yapıldı.