Trump'tan Hamas anlaşması açıklaması: İsrail ile mutabakat sağladık

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Hamas ile varılan yeni anlaşmadan İsrail'in "çok memnun" olduğunu öne sürdü. Her ne kadar İsrail henüz anlaşmanın şartlarını resmi olarak kabul etmemiş olsa da bu iddia dile getirildi. Cuma günkü bu açıklama, Maryland'deki başkanlık konutu Camp David'de düzenlenen kabine toplantısı sırasında yapılırken, Trump sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda başta Türkiye olmak üzere Katar ve Mısır’ın arabuluculuk çabalarını överek teşekkür etti.

ABD lideri, durumun karmaşık yapısı nedeniyle anlaşma sürecinde "inişler ve çıkışlar" yaşanabileceğini belirtti, ancak genel olarak iyimser bir tablo çizdi. Trump, anlaşmayla ilgili olarak "İsrail ile bir mutabakatımız var. İsrail bundan çok memnun. İsrail bize bu konuda yardımcı oldu" dedi. Anlaşmanın “ABD’nin İran karşısındaki başarısıyla” ilgili olduğunu savunan Trump, arabulucular Türkiye, Katar ve Mısır’a önemli çabaları için teşekkür etti.

Bu açıklamadan saatler önce Hamas, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarını tamamen sona erdirmeyi amaçlayan bir anlaşmanın ilk aşamasını kabul ettiğini doğrulamıştı. Hamas’tan yapılan açıklamada anlaşma, "silahsızlanmanın ötesine geçen kapsamlı bir paket" olarak nitelendirildi. El Cezire’ye konuşan Hamas yetkilisi Gazi Hamad, hareketin "Filistin halkı için tavizler verdiğini" savunarak, "İsrail yükümlülüklerini yerine getirmezse biz de kendi yükümlülüklerimizi yerine getirmeyeceğiz" dedi. İsrail medyası ise anlaşma kapsamında Hamas üyelerine af tanınacağını ve Gazze’de kalmalarına izin verileceğini öne sürdü.

Buna karşın İsrail yönetimi, Hamas'ın silahlarını bir Filistin komitesine devretmesini ve karşılığında İsrail'in Gazze'den tamamen çekilmesini öngören düzenleme konusunda büyük ölçüde sessizliğini koruyor. Barış Kurulu tarafından paylaşılan 15 maddelik yol haritasına göre, tarafların planı onaylamasının ardından 14 gün içinde ikinci aşamanın takvimi hazırlanacak ve Filistinli teknokratlardan oluşan Gazze Ulusal Yönetim Komitesi (NCAG) görevine başlayacak. Sürecin ilerlemesi, yükümlülükleri denetleyecek Uluslararası Doğrulama Komitesi’nin onayına bağlı olacak.

İsrail hükümetinde aşırı sağcı Bakan Itamar Ben-Gvir, bu planı "İsrail için kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Ben-Gvir, planın hükümlerinin "Hamas'ın bir sonraki katliam için örgütlenmesine razı olmakla eşdeğer" olduğunu savundu. Öte yandan İsrail'in Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Danny Danon, CNN'e verdiği röportajda, Trump'ın İsrail'in nihai yanıtından "kesinlikle" hayal kırıklığına uğramayacağını savundu. Ancak Danon da anlaşmanın detaylarını sorgulayarak, İsrail'in yalnızca "Hamas'ın bu silaha bir daha dokunma yeteneğine bile sahip olmayacağını" garanti eden bir anlaşmayı destekleyeceğini vurguladı.

Gazetecilere konuşan Trump ise İsrail'in yaklaşımını çok daha olumlu bir çerçevede aktararak, "Bu harika bir atılım. Hamas'ı silahsızlandırmanın mümkün olabileceğini kimse düşünmemişti" ifadelerini kullandı.

Mısır, Katar, Türkiye ve ABD'li arabulucuların katıldığı toplantının ardından duyurulan geçici anlaşma, en az 73.341 Filistinlinin hayatını kaybettiği Gazze çatışmasında büyük bir dönüm noktası oluşturabilir. Geçtiğimiz yıl ekim ayında ABD destekli 20 maddelik plan kapsamında taraflar bir ateşkes anlaşması imzalamıştı. Ancak neredeyse her gün yaşanan ihlaller nedeniyle planın tam olarak uygulanmasının geleceği belirsizliğini koruyor. Ateşkesin başlangıcından bu yana Gazze'de en az 1.214 Filistinli hayatını kaybetti.

Anlaşmayı denetlemek üzere Trump'ın başkanlığında Uluslararası Barış Kurulu kuruldu. Kuşatma altındaki bölgedeki günlük idari operasyonları yönetmek üzere ise Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi adı verilen siyasi bir kuruluş atandı. Plana göre Hamas ve diğer gruplar sivil yönetim ile güvenlik yetkilerini NCAG’a devredecek.

Buna karşın, İsrail'in Gazze'den ne zaman çekileceği, Hamas'ın silahlarını bırakması, Uluslararası İstikrar Gücü'nün (ISF) konuşlandırılması ve Gazze için hazırlanan yeniden geliştirme planı gibi hususlarda daha geniş sorular yanıtsız kalmaya devam ediyor. Son plan da kırılgan bir zeminde ilerliyor. Anlaşma gereği Hamas, uzatmalara açık olmak üzere 14 gün içinde silah envanteri hazırlayacak. Ardından ISF ve yeni bir Filistin polis gücü, silahların depolanması ve izlenmesinden sorumlu olacak Filistin Ulusal Komitesi'ne devrini denetleyecek.

Bu süreçte İsrail güçleri Gazze'den aşamalı olarak çekilecek. Ağır silahlar, tüneller ve silah depolarının tasfiyesi ise Uluslararası İstikrar Gücü’nün konuşlandırılmasının ardından başlayacak ve İsrail’in Gazze’den aşamalı çekilmesiyle eş zamanlı yürütülecek. Ekim ayındaki ateşkes anlaşmasından bu yana Gazze'de kalan ordu, İsrail'in kontrolündeki "Sarı Hat" bölgesini genişleterek bölgenin yüzde 70'inden fazlasını işgal altında tutuyor.