Türkiye'de elektronik atıklar hane başına 8 bin lira kazandırıyor
Evlerde bekleyen eski cihazlar nakit dönüşüm sistemine dahil edildi. Kullanılmayan telefon ve tabletleri teslim eden haneler 700 ila 8 bin lira gelir elde ediyor.
Türkiye genelinde her yıl 700 bin ton elektronik atık meydana geliyor. Bu atıkların ekonomiye kazandırılması hedeflendi. Lisanslı toplama ve yenileme sistemi uygulamaya konuldu. Evlerde bekletilen eski telefon, tablet ve elektronik aletler nakit gelir getirmeye başladı. Hane başına ortalama 3 ile 5 kilogram arasında kullanılmayan cihaz biriktiği hesaplandı.
Atıkların sisteme teslim edilmesi hane başına 700 TL ile 8.000 TL arasında gelir sağlıyor. Tek bir cep telefonunda modele bağlı olarak 25 ila 35 miligram altın bulunuyor. Ayrıca telefonların içerisinde gümüş, bakır, paladyum ve nikel gibi değerli metaller yer alıyor. Küresel ölçekte oluşan elektronik atık miktarı 62 milyon tonu aştı. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ile Birleşmiş Milletler Eğitim ve Araştırma Enstitüsü'nün (UNITAR) hazırladığı Global E-Waste Monitor raporuna göre, mevcut eğilim devam ederse küresel elektronik atık miktarının 2030 yılında 82 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor.
Bu atıkların içerisinde 62 milyar dolar değerinde stratejik hammadde yer alıyor. Türkiye'deki yıllık 700 bin tonluk e-atık hacmi 700 milyon euro değerinde potansiyel barındırıyor. Mevcut verilere göre ülkedeki elektronik atıkların yalnızca yüzde 5'i geri dönüştürülebiliyor. Ticaret Bakanlığı'nın Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmeliği doğrultusunda yetkili yenileme merkezleri faaliyet gösteriyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların (AEEE) Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yetkilendirilen kuruluşlar atık topluyor. — CİHAZLAR NASIL TESLİM EDİLİYOR? —
Bu merkezler ikinci el cihazları alıp sertifikalandırarak tekrar piyasaya sunuyor. Kullanılamaz durumdaki atıklar belediyelerin atık getirme merkezlerine teslim edilebiliyor. Vatandaşlar cihazları adresten alım yapan lisanslı firmalara verebiliyor. GeriGelir, EAG Geri Dönüşüm ve Katkısan Geri Dönüşüm gibi özel şirketler de evden elektronik atık toplama hizmeti sunuyor. Ayrıca 400 metrekare üzerindeki teknoloji mağazalarına da ücretsiz teslimat yapılabiliyor.
