Türkiye'nin S-400 krizinde yeni seçenekler masada

ABD merkezli yayın organı Semafor, Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılımı ve S-400 krizinin aşılması için Washington ve Ankara arasında görüşülen esnek formülleri ele aldı. Semafor, Türkiye’nin sahip olduğu S-400 hava savunma sistemlerinin Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) devri, sistemin devre dışı bırakılması veya imha edilmesi gibi alternatiflerin masada olduğunu bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO Zirvesi sırasında yaptığı Ankara ziyareti, F-35 satışının önünü açma ve yaptırımları kaldırma vaadiyle sürece ivme kazandırdı. Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörlerin S-400 sistemlerinin elden çıkarılması yönündeki ısrarına rağmen, Trump yönetimi, Türkiye’ye F-35 teslimatını gerçekleştirmek için çözüm arayışlarını sürdürüyor.

Amerikalı yetkililer, Türk tarafının da krizin çözümü ve savunma iş birliğinin canlanması yönünde güçlü bir irade sergilediğini aktardı. Semafor, S-400 sistemlerinin BAE’ye devredilmesi planının Abu Dabi'nin F-35 alım hedefleri ve Moskova'nın onay süreçleri nedeniyle tartışıldığını belirtti.

Ayrıca, imha veya sistemlerin devre dışı bırakılması gibi alternatiflerin de gündemde olduğu ifade edildi. Semafor’a konuşan bir ABD’li yetkili, Türkiye’nin F-35 kulübüne dönüşü için esnek çözüm yollarının değerlendirildiğini ve Türklerin konuyu nihai çözüme kavuşturmak istediğini dile getirdi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Türk Hava Kuvvetleri'nin F-35 envanterine sahip olmasını engellemek için Washington nezdinde lobi faaliyetleri yürüttüğü bildirildi. Demokrat Senatör Elizabeth Warren, Tel Aviv’in müdahalesine karşı çıkarak, Netanyahu'nun lobi faaliyetlerinin ters etki oluşturduğunu belirtti.

Türkiye’nin M39 ATACMS füzeleri ve M270 sistemleri üzerindeki savunma sanayi diplomasisi sürerken, Ankara ile Washington arasında F-35 uçaklarının Türkiye'ye teslimine ilişkin görüşmeler devam ediyor. Senato Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Senatör Risch, mevcut durumun temel anlaşmazlığının S-400'ler olduğunu ve Türkiye'nin bu sistemlerden kurtulmadığı sürece durumun bir çıkmaza girmiş olduğunu ifade etti.

Rus basını da S-400 krizine dair dikkat çekici bir analiz sundu. Kommersant gazetesi, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını teslim almak amacıyla S-400 sistemlerinden kurtulmaya çalıştığını, ancak sürecin diplomatik ve hukuki engellere takıldığını kaydetti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Trump’ın F-35 sözünü tutmasını beklediğini belirttiği hatırlatılırken, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın S-400'ler tamamen elden çıkarılmadan yeşil ışık yakmayacağı öne sürüldü.

Türkiye’nin BAE ile yaptığı satış müzakerelerinin tıkanması üzerine, sistemlerin devre dışı bırakılması veya ABD’de depolanması gibi alternatiflerin tartışıldığı ifade edildi. Moskova’nın onay kısıtına da dikkat çekildi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, S-400’ün akıbetine dair temasları 'aşırı hassas' olarak nitelendirdi. Rusya'nın BAE seçeneğine engel çıkarmayacağı, ancak Moskova'nın onayı olmadan sistemlerin üçüncü taraflara devredilmesinin mevzuata aykırı olduğu belirtildi.