uzmanlara gore gelecekte savaslar yorungeye tasinabilir

Uzmanlar artik uzayin catismalardan uzak, guvenli bir alan olma ozelligini yitirdigini belirtiyor. Siber saldirilar ile uzay silahlarina yonelik yurutulen calismalar, gelecekteki savaslarin yorungeye tasiacagi kaygilarini buyutuyor.

Uzay uzun yillar boyunca catismalardan izole bir bolge olarak gorulse de, bu durumun sona erdigi ifade ediliyor. Rusya ile Cin'in uzaydaki askeri faaliyetlerini artirmasi, uydu sistemlerini hedef alan siber saldirilar ve yeni nesil uzay silahlari, olasi catismalarin yorungeye sicrayacagi endiselerini guclendiriyor. Gunumuzde uzay ekonomisinin buyuklugu 626 milyar dolara ulasirken; iletisim, navigasyon, bankacilik ve askeri operasyonlar basta olmak uzere kritik altyapilar buyuk olcude uydulara bagimli hale gelmis durumda.

Uzmanlara gore uzay savaslarinin ilk somut ornegi, Rusya'nin Ukrayna'yi isgal ettigi 24 Subat 2022 tarihinde goruldu. Isgalden saatler once Ukrayna ile Orta Avrupa'daki binlerce uydu, gerceklestirilen siber saldiri sonucunda devre disi kaldi. ABD merkezli Stratejik ve Uluslararasi Arastirmalar Merkezi'nden (CSIS) Kari Bingen, bu saldirinin Ukrayna ordusunun haberlesmesini engellemeyi amacladigini vurgulayarak, modern savaslarda ilk silahin artik fuzeler degil kotu amacli yazilimlar olabilecegini ifade etti.

Son yillarda Bati gozlemcileri, Rusya'ya ait oldugu bilinen Luch-1 ve Luch-2 uydularinin Avrupa'nin haberlesme uydularina tehlikeli sekilde yaklastigini tespit etti. Uzmanlar, soz konusu manevralarin elektronik dinleme yapilmasina, hassas verilerin ele gecirilmesine ya da teorik olarak hedef uydularin kontrolunun alinmasina zemin hazirlayabilecegini degerlendiriyor.

Savasin uzaya tasinmasi durumunda yalnizca fuzelerin degil, cok daha farkli yontemlerin devreye girebilecegi kaydediliyor. Bu yontemler arasinda siber saldirilar, sinyal karistirma (jamming), sahte sinyal gonderimi (spoofing), lazer sistemleri, elektromanyetik darbe silahlari ile yerden ya da baska bir uydudan firlatilan kinetik silahlar yer aliyor.

Ote yandan ABD yonetimi, 2024 yili icinde Rusya'ya ait Cosmos 2553 uydusunun uzay tabanli nükleer silah gelistirme programinin bir parcasi olabilecegini one surdu. Iddialara gore boyle bir silah, SpaceX'in Starlink agi gibi genis uydu takimyildizlarini tek hamlede devre disi birakabilecek elektromanyetik darbe olusturma kapasitesine sahip bulunuyor. Moskova yonetimi ise soz konusu iddialari reddediyor. Uzmanlar, uzayda nükleer silah kullaniminin yalnizca hedef alinan ulkeyi degil, tum uzay faaliyetlerini yillarca sekteye ugratabilecek enkaz ve radyasyon tehlikesi yaratacagina dikkat cekiyor.

Bati ulkeleri olasi tehditlere karsi yeni savunma cozumleri uzerinde calismalar yurutuyor. Japonya, Fransa, Almanya ve Hindistan'in kritik uydulari korumak amaciyla koruma uydulari gelistirdigi ya da bu yonde planlamalar yaptigi belirtiliyor. Soz konusu uydularin gerektiginde diger uydulari yakindan inceleyebilecegi veya degerli askeri uydularin guvenligini saglayacagi ifade ediliyor.

Uzmanlara gore uzaydaki askeri hareketlilik yogunlastikca yanlis degerlendirme riskleri de katiyor. Bir uydunun parcalanmasi veya beklenmedik manevralar yapmasi durumunda bunun teknik bir arizadan mi yoksa bilerek yapilmis bir saldiridan mi kaynaklandiginin anlasilmasi her zaman mumkun olmayabiliyor. Bu durum, Dunya yorungesinde yasanabilecek olasi bir krizin kuresel olcekte cok daha buyuk askeri gerilimleri tetikleyebilecegi endisesini beraberinde getiriyor.