Yapay zeka yardımıyla ilk kez merkez dışı bir karadelik bulundu
Araştırmacılar, yapay zeka kullanarak bir galaksinin merkezinden uzakta yer alan hareketsiz bir karadelik keşfetti.
Bilim insanları, ilk defa bir galaksinin merkezinden oldukça uzak bir mesafede hareketsiz bir karadelik tespit etmeyi başardı. Normal koşullarda görünmez olan gök cismi, bir yıldızı yuttuğu sırada yaydığı yoğun ışık parlamaları sayesinde varlığını belli etti.
Araştırmanın yazarlarından Suvi Gezari, elde edilen sonucun yeni olduğunu belirterek, "Bugüne kadar aramalara dev karadeliklerin büyük galaksilerin merkezinde yer aldığı varsayımıyla başlıyorduk. Bu keşif önemli sonuçlar doğuruyor ve ileride daha fazla gezgin karadelik bulacağımızı, galaksilerin ile karadeliklerin birleşme ve evrim süreçlerini daha iyi anlayabileceğimizi gösteriyor" dedi.
Teorisyenler daha önce gezgin karadeliklerin galaksilerin dış kesimlerinde dolaşabileceğini tahmin etmişti. Karadelikler, birbirleriyle çarpışma ve birleşme süreçlerinde galaksi merkezinden uzaklaşabiliyor. Ancak pek çok karadelik hareketsiz olduğundan, maddeleri aktif olarak çekmediğinden veya belirgin bir ışıma yapmadığından, bunları yeryüzündeki teleskoplarla tespit etmek zorluk yaratıyor.
Söz konusu hareketsiz karadelik, gökyüzündeki geçici olayları ve gök cisimlerinin parlaklıklarındaki ani değişimleri sürekli olarak gözlemleyen ZTF tesisleri aracılığıyla saptandı. San Diego'daki Palomar Gözlemevi'nde bulunan iki teleskop vasıtasıyla ZTF, her iki günde bir kuzey gökyüzünün büyük bir kısmını tarıyor.
Bu sistem her gece yüz binlerce gökyüzü olayı kaydettiği için, her bir olayın teker teker incelenerek hareketsiz karadelik izlerinin bulunması imkan dahilinde değil. Bu nedenle araştırmacılar, karadeliklerin yıldızları yutması sonucu ortaya çıkan özel ışık yayılım desenlerini tespit etmek amacıyla bir yapay zeka sistemi geliştirdi.
Bu tür olaylar daha önceleri genellikle galaksilerin merkezinde gözleniyordu, fakat yapay zeka sistemi gökyüzünün herhangi bir yerinde benzer ışık parlamalarını bulmak üzere eğitildi. Araştırmacılar bu programı Ağustos 2025'te devreye soktu ve sadece üç ay sonra, galaksi merkezinin dışında bir karadelik tespit etmeyi başardı.