YENİ Partili Rızvanoğlu'ndan Akdeniz'de kirlilik ve atık önergesi

YENİ Parti İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, Akdeniz kıyılarında artış gösteren mikroplastik kirliliği ve Türkiye'nin plastik atık ithalatı konularını Meclis gündemine getirdi. Rızvanoğlu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun yanıtlaması talebiyle TBMM Başkanlığı'na iki ayrı soru önergesi sundu.

Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, Antalya, Mersin ve tüm Akdeniz kıyılarındaki mikroplastik kirliliği ile plastik atık ithalatına ilişkin her iki bakanlığa ayrı ayrı önergeler yöneltti. Önergelerde mikroplastik kirliliğinin çevre ve halk sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine, Türkiye'nin plastik atık ithalatı verilerine, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın "Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası" hedeflerine ve mevcut uygulamaların bu hedeflere ne kadar uyumlu olduğuna değinildi. Rızvanoğlu ayrıca Türkiye'nin politikalarının COP31 ajandasındaki "Sıfır Atık" ile "Okyanuslar ve Denizler" başlıklarıyla uyumlu olup olmadığını sordu.

Tek kullanımlık plastiklerin sınırlandırılması konusunda geç kalındığını, depozito sisteminin yıllarca ertelendiğini vurgulayan Rızvanoğlu, kaynağında ayrı toplama sisteminin ülke genelinde etkin bir şekilde kurulamadığını ve yasa dışı atık dökümlerini engelleyecek yeterli denetim mekanizmalarının oluşturulamadığını ifade etti. Türkiye'nin plastik atık ithalatına da dikkat çeken Rızvanoğlu, Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye'ye gönderilen plastik atık miktarının 2025 yılında yaklaşık 503 bin tona ulaştığını, Birleşik Krallık'tan ise yaklaşık 139 bin ton plastik atık sevk edildiğini belirtti.

2025 yılında hazırlanan "Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası" çerçevesinde toplam 44 eylem planlandığını hatırlatan Rızvanoğlu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'a şu soruları yöneltti: Bakanlığın elindeki en güncel verilere göre Türkiye'nin Akdeniz kıyılarında deniz suyu, sediment, kıyı kumu ve deniz canlılarında tespit edilen mikroplastik kirliliğinin düzeyi nedir? Son beş yılda bu kirlilikte nasıl bir değişim yaşanmıştır? 2021-2025 yılları arasında Türkiye'ye ithal edilen plastik atık miktarı yıllar itibarıyla ne kadardır? Bu atıkların ne kadarı geri dönüştürülmüş, ne kadarı enerji geri kazanımı amacıyla yakılmıştır? Plastik atık ithalatının denizlerdeki plastik ve mikroplastik kirliliği üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlık tarafından hazırlanmış herhangi bir bilimsel etki analizi, risk değerlendirmesi bulunmakta mıdır? Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası kapsamında öngörülen 44 eylemden bugüne kadar hangileri tamamlanmıştır? Son beş yılda plastik atık ithal eden geri dönüşüm tesislerine yönelik kaç denetim gerçekleştirilmiştir?

Sağlık Bakanlığı'na sunduğu önergede konunun doğrudan halk sağlığını ilgilendirdiğini belirten Rızvanoğlu, bilimsel çalışmalarda mikroplastiklerin insan kanında, plasentada, anne sütünde ve organlarda tespit edildiğini hatırlattı. Türkiye'de mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik çalışma ve ulusal eylem planı bulunup bulunmadığını soran Rızvanoğlu, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'na şu soruları yöneltti: Akdeniz kıyılarındaki yüzme alanlarında görülen mikroplastik kirliliğinin insan sağlığı açısından oluşturabileceği risklere ilişkin Bakanlık tarafından herhangi bir inceleme, numune alma, analiz veya bilimsel değerlendirme yapılmış mıdır? Son günlerde kamuoyuna yansıyan mikroplastik kirliliği nedeniyle herhangi bir plaj veya yüzme alanı için denize girilmemesi yönünde tavsiye, uyarı veya kısıtlama kararı alınmış middir? Bakanlık tarafından hamileler, bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireylerin mikroplastik maruziyetine ilişkin özel bir araştırma veya izleme programı yürütülmekte midir? Dünya Sağlık Örgütü ve diğer uluslararası sağlık kuruluşlarının mikroplastiklere ilişkin değerlendirmeleri doğrultusunda Bakanlık tarafından alınan veya alınması planlanan koruyucu halk sağlığı tedbirleri nelerdir? Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin izlenmesine yönelik ulusal bir eylem planı veya insan biyolojik izlem programı oluşturulmasına ilişkin Bakanlığın bir çalışması bulunmakta mıdır?

Rızvanoğlu, hazırladığı önergelerle ilgili yaptığı açıklamada, vatandaşların sorulara açık, bilimsel ve güven veren yanıtlar alma hakkına sahip olduğunu belirterek denizleri ve halk sağlığını korumak adına sürecin takipçisi olmayı sürdüreceklerini kaydetti.