25 belediye birlikte çalışarak yaşlı bakım sorununa çözüm buldu

Avrupa genelinde hızla yaşlanan nüfus, yerel yönetimleri radikal çözümler bulmaya zorladı. Türkiye'deki belediyelerin sıkça tartıştığı yaşlı bakım ve sosyal hizmet yetersizliği sorununa Çekya, tıp dünyası ve yerel yönetimlerin beğenisini kazanan benzersiz bir modelle yanıt verdi.

Tek bir belediyenin bütçesinin yetersiz olduğu yerde, 25 belediye iş birliği yaptı. Ortaya, sağlık ve sosyal hizmetleri tek çatı altında birleştiren ve kaçak huzurevlerini sonlandıran başarılı bir hikaye çıktı. YEREL YÖNETİMLERDE 'ORTAK BÜTÇE' DÖNEMİ Türkiye'de genellikle huzurevleri ve yaşlı bakım hizmetleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ya da büyükşehir belediyeleri tarafından sağlanır.

İlçe veya belde belediyeleri, bütçe yetersizliğinden dolayı bu yatırımlara odaklanamaz. Çekya'nın Polička bölgesinde 1998'den beri uygulanan AZASS (Belediyeler Birliği) modeli ise bu durumu değiştirdi. Sistem, bütçesi sınırlı 25 küçük belediyenin ortak bir havuz oluşturması üzerine kurulu.

Her belediye, kendi nüfusuna orantılı olarak birliğe maddi katkı sağlıyor. Böylece en küçük köydeki vatandaş bile büyük, çok fonksiyonlu bir yaşlı bakım ağından tamamen ücretsiz veya çok düşük maliyetlerle yararlanabiliyor. Konut Hizmetleri Müdürü Pavlína Pešková, Türk kültüründeki 'yaşlıyı hayatın içinde tutma' felsefesine benzer bir yaklaşımı şöyle ifade ediyor: 'Eskiden evlerinde, köylerinde kendi elleriyle yaptıkları şeyleri burada gerçeğe dönüştürüyoruz.

Onlara sadece tıbbi bakım sunmuyor, eski alışkanlıklarını yaşatarak hayata bağlıyoruz.' SOSYAL BAKIM VE HASTANE BİRLEŞTİ AZASS modelini dünyadaki diğer örneklerinden ayıran ve Türk sağlık/sosyal hizmet uzmanlarının ilgisini çeken en önemli özellik, sosyal hizmetlerle yatarak tedavi hizmetlerini (hastaneyi) tek çatı altında birleştiren bir kuruluş olmasıdır.

Birlik, sadece huzurevi işletmekle kalmıyor; sahip olduğu Polička Hastanesi sayesinde yaşlılara kesintisiz bir sağlık zinciri sunuyor. Bir yaşlı ameliyat olduğunda veya ağır bir hastalıktan çıktığında, sistem dışına itilmez veya hastane gezdirilmez. Hastanenin uzun süreli bakım servisi, laboratuvarı, röntgen odası ve uzman doktorları aynı mekanizmanın bir parçası olarak çalışıyor.

Huzurevinde kalan bir yaşlı rahatsızlandığında, ambulansla uzak bir yere taşınmıyor; hemen yanındaki entegre hastanede tedavi altına alınıyor. 'VE MERDİVEN ALTI HUZUREVLERİNE KARŞI DEVLET GÜVENCELİ PANZEHİR' Türkiye'de son dönemlerde sıkça gündeme gelen denetimsiz, ruhsatsız veya 'merdiven altı' yaşlı bakım evleri sorunu, Avrupa'da da önemli bir tehdit oluşturuyor.

Resmi tahminlere göre, nüfusun hızla yaşlanması nedeniyle önümüzdeki 15 yıl içinde bu bölgede başkalarının yardımına muhtaç insan sayısı 200.000'den fazla artacak. Bu talep patlaması, standartları karşılamayan kaçak tesislerin ortaya çıkmasına yol açıyor. Çekya Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı, AZASS modelinin önemini burada vurguluyor.

Bakanlık yetkilileri, küçük belediyelerin birleşerek yasal, yüksek kaliteli ve sıkı denetimden geçen tesisler kurmasının, insanları merdiven altı kurumlara mecbur kalmaktan kurtardığını belirtiyor. AZASS bünyesindeki tüm bakıcı ve hemşireler düzenli olarak devlet akreditasyonlu eğitimlerden geçiyor.