4 bin yıllık ipek böceği kozaları tarih kitaplarını değiştirebilir
Bilim insanlarının yaptığı araştırmada, MÖ 1940 ile MÖ 1765 yılları arasına tarihlenen 4 bin yıllık ipek böceği kozaları bulundu. Bu keşif, ipek üretiminin tarihini yaklaşık 2 bin yıl geriye çekiyor.
Bilim insanları tarafından elde edilen bu yeni bulgu, ipek üretiminin yalnızca İpek Yolu'nun ortaya çıkmasıyla yayılmaya başladığına yönelik uzun yıllardır bilinen yaygın görüşü sarstı. Yürütülen çalışmada devreye sokulan radyokarbon tarihleme, protein analizi ve mikroskobik inceleme yöntemleri sayesinde, söz konusu kozaların günümüzde de aktif olarak ipek üretiminde kullanılan Bombyx mori türüne ait olduğu kesinleşti.
Araştırmacılar, bölgedeki kuru iklim koşullarının da yardımıyla mükemmel derecede korunmayı başaran kozaların MÖ 1940 ile MÖ 1765 yılları arasında tarihlendiğini duyurdu. Elde edilen bu örneklerin, bugüne dek güvenilir biçimde tarihlendirilmiş en eski evcil ipek böceği kozaları olduğu ifade ediliyor. Dikkat çekici bir diğer detay ise, ipek böceklerinin ilk kez evcilleştirildiği bilinen Çin'de dahi bu yaşta ve böylesine iyi muhafaza edilmiş kozalara henüz rastlanmamış olması.
Gerçekleştirilen kazı çalışmalarında ipek kozalarının yanı sıra dut ağacına ait kömürleşmiş kalıntılar da gün ışığına çıkarıldı. İpek böceklerinin temel besin maddesinin dut yaprakları olması, bu buluntuların bölgede yalnızca ipek tüketiminin değil, doğrudan ipek böceği yetiştiriciliğinin de gerçekleştirildiğine işaret ettiğini gösteriyor. Aynı yerleşim biriminde daha önceki kazılarda ortaya çıkarılan dokuma ipek kumaş parçası da bu teoriyi güçlendiren somut deliller arasında yer alıyor.
Araştırma ekibi, ipek böceklerinin ve dut ağaçlarının Himalayaların güney eteklerinden uzanan eski güzergahlar vasıtasıyla Orta Asya topraklarına taşınmış olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Ortaya koyulan bulgular, Tunç Çağı boyunca Avrasya genelinde tarım, hayvancılık ve metal işleme gibi bilgi ve teknolojilerin bilindiğinden çok daha eski zamanlarda farklı toplumlar arasında paylaşıldığını ortaya koyan diğer akademik çalışmalarla da uyum sergiliyor.
Bilim dünyasının prestijli yayınlarından Science Advances dergisinde kendine yer bulan bu araştırma, ipek üretim tarihini yaklaşık 2 bin yıllık bir dilim geriye taşıyor. Çalışma, İpek Yolu'nun kurulmasından çok önceki dönemlerde bile Orta Asya coğrafyasında serikültür faaliyetlerinin yürütüldüğünü kanıtlayan bugüne kadarki en güçlü verileri sunuyor.
