ABD, iki kripto borsasına yaptırım uyguladı

ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Cuma günü Shelbit ve İran merkezli Aban Tether üzerine yaptırımlar getirdi. OFAC, iki borsayı yasa dışı kripto para işlemleri gerçekleştirmek ve yaptırımları aşmaya yardımcı olmakla suçladı. Hazine, bu borsaların İran'ın Devrim Muhafızları'na (IRGC) maddi destek sağladığını belirtti. Ayrıca, İranlı Siavash Kayvanpour ile onun Gürcistan, Polonya ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki şirketleri de yaptırımlar kapsamında yer aldı. Hazine Bakanlığı, Kayvanpour'u Shelbit'i yöneten paravan şirketler ağının lideri olarak tanımladı. Hazine Bakanı Scott Bessent, "Dolar, riyal veya kripto para olsun, Hazine dünya genelindeki yasa dışı finans ağlarını takip edecek ve bunları dağıtacak.” dedi. Yaptırımlar, önceki Trump yönetiminin İran’a yönelik 'Ekonomik Öfke' kampanyasının bir devamı olarak ortaya kondu.

Hazine Bakanlığı verilerine göre, IRGC bağlantılı cüzdanlar Shelbit adreslerine 1 milyon dolardan fazla kripto para gönderdi ve bu adreslerden IRGC cüzdanlarına 2 milyon dolardan fazla transfer gerçekleştirildi. Kayvanpour'a ait cüzdanlar, İran’ın en büyük kripto borsası Nobitex’e de 2 milyon dolardan fazla para aktardı. Bu belgelenmiş transferlerin toplamı yaklaşık 5 milyon dolara ulaşıyor. Aban Tether’in ise daha önce yaptırım uygulanan İran borsaları olan Nobitex, Wallex, Bitpin ve Ramzinex ile milyonlarca dolarlık işlemler gerçekleştirdiği bildirildi. Analiz şirketi Chainalysis, Nobitex’in İran’daki kripto para işlemlerinin yaklaşık yarısını oluşturduğunu tahmin ediyor. Nobitex ise IRGC, İran Merkez Bankası ya da diğer resmi kurumlarla herhangi bir ilişkisinin olmadığını savunuyor.

Shelbit’in son iki yılda İran kumar siteleri, İran Merkez Bankası ve IRGC ile bağlantılı kuruluşları da kapsayan en az 4 milyar dolarlık işlem gerçekleştirdiği ifade ediliyor. Bu süre zarfında Shelbit ile bağlantılı cüzdanlardan Binance’e en az 676 milyon dolar aktarıldığı belirtildi. Bu tutarın yaklaşık 540 milyon doları, Dubai Sanal Varlıklar Düzenleme Kurumu’nun (VARA) Shelbit’i lisanssız faaliyetleri nedeniyle Ocak 2025’te cezalandırılmasından sonra taşındı. Hazine ayrıca, Shelbit’in İranlı iki sosyal medya fenomeninin tanıttığı 2 binden fazla kumar sitesine hizmet vererek on milyonlarca doları akladığını öne sürdü.

Binance, Shelbit’in platformunda hesabının bulunmadığını ve 540 milyon dolarlık miktara itiraz ettiğini, ayrıca Shelbit kullanıcılarıyla ilişkili hesapların daha önce incelemeye alınıp dondurulduğunu ve yetkililere bildirildiğini açıkladı. Shelbit ise kara para aklama veya terör finansmanı gibi iddiaları reddetti ve eski yönetimi, Aralık 2025’te yeni müşteri kabulünü durdurduğunu ve mevcut müşterilerin hesaplarının tasfiyesini Ocak ayında tamamladığını belirtti.

Bu yeni yaptırım adımı, ABD'nin İran’a yönelik kripto finans ağına karşı önlemlerinin bir parçası. Hazine Bakanlığı, Ocak ayında İran’a özgü mali yaptırımlar kapsamında ilk defa Zedcex ve Zedxion borsalarına yaptırım uygulamıştı. Haziran ayında Nobitex ve diğer bazı İran borsaları kara listeye alındı. Temmuz ayında İran Merkez Bankası’na bağlı dört cüzdan yaptırım listesine dahil edildi ve Tether bu cüzdanlardaki 131 milyon doları dondurdu. Nisan ayında ise Tether, yetkililerin İran ağları ile ilişkilendirdiği iki Tron adresinde 344 milyon dolarlık USDT’yi bloke etti. Bessent, İran ile yaşanan son çatışmaların başlangıcından bu yana ABD'nin İran borsaları ve cüzdanlarıyla bağlantılı yaklaşık 1 milyar dolarlık kripto paraya el koyduğunu ya da dondurduğunu daha önce duyurmuştu.

Merkezi stablecoinler, yetkililere Bitcoin gibi merkeziyetsiz varlıklarda uygulanamayan yaptırım imkanı sunuyor. Stablecoin ihraççıları, yaptırımlı adreslerden yapılan transferleri engelleyebiliyor. Merkeziyetsiz varlıklara müdahale etmek için genellikle özel anahtarların kontrol edilmesi gerekiyor. Söz konusu yaptırımlar, cezai bir mahkûmiyet yerine idari tedbir niteliği taşıyor. Ancak, yaptırımlı tarafların ABD yetki alanındaki mal varlıkları dondurulabiliyor. OFAC, bu kararla birlikte çok sayıda Bitcoin, Ethereum, Tron ve Solana adresini yayımladı. ABD yaptırım kurallarına tabi kripto şirketlerinin bu adresleri ve yaptırımlı kuruluşları işlem tarama sistemlerine eklemeleri zorunlu.