ABD'de Meta'ya çocuk davası başladı, 1,4 trilyon dolarlık ceza gündemde
California'nın Oakland kentinde 18 Ağustos'ta başlayan federal davada dört eyalet, Facebook ve Instagram'ın çocukları platformlarda tutmak için tasarlandığını ve 13 yaş altı verilerin izinsiz toplandığını öne sürüyor. Ebeveynlerin yüzde 40'ı sosyal medyanın uykuyu bozduğunu düşünüyor.
ABD'de Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta'ya karşı dört eyalet tarafından açılan dava Oakland'da başladı. California, Colorado, Kentucky ve New Jersey, şirketin çocukları daha uzun süre platformlarda tutacak biçimde tasarım yaptığını, riskleri gizlediğini ve 13 yaş altı kullanıcı verilerini ebeveyn onayı olmadan topladığını iddia ediyor.
Dava yaklaşık altı hafta sürecek. Bu dört eyalet, 2023'te Meta'ya dava açan 29 eyaletin ilk grubunu oluşturuyor. Diğer 25 eyaletin iddiaları daha sonra görülecek.
Eyaletlerin talep ettiği cezaların üst sınırı 1,4 trilyon dolara ulaşabiliyor. Mahkeme, Instagram ve Facebook'un tasarımında köklü değişikliklere de hükmedebilir. Aileler mahkeme önünde siber zorbalık, cinsel şantaj, yeme bozuklukları ve intiharla bağlantılı vakalarda hayatını kaybeden yaklaşık 600 çocuk ve gencin isimlerini taşıyan pankart açtı.
Ebeveynlerin en büyük endişesi çocukların cinsel saldırıya uğraması. Diğer tehlikeler arasında telefon bağımlılığı, depresyon ve kaygı sorunları, siber zorbalık, yetişkinlerin çocuklarla teması, çıplak görüntülerle şantaj, kişisel verilerin reklam için kullanılması ve yetersiz ebeveyn kontrolleri yer alıyor.
Pew Research Center'ın 2026 araştırmasına göre ABD'li ebeveynlerin yüzde 40'ı sosyal medyanın çocukların uykusuna ve üretkenliğine zarar verdiğini düşünüyor. Ruh sağlığına zarar verdiğini söyleyenlerin oranı yüzde 24, faydalı olduğunu düşünenlerin oranı ise yüzde 8. Davanın tanıklarından eski Meta mühendisi Arturo Bejar, Instagram'ın 13 yaş altı kullanıcılar konusunda "sorma, söyleme" yaklaşımı izlediğini söyledi.
Eyaletler, Meta'nın küçük yaştaki kullanıcıların varlığını bildiğini ancak önlem almadığını öne sürüyor. Meta ise asgari yaşın 13 olduğunu ve yaş tespiti için yeni teknolojiler kullandığını belirtiyor. Hukukçular davaları 1990'lardaki tütün şirketi davalarına benzetiyor.
Karşı görüştekiler ise sosyal medyanın gençlere arkadaşlık ve bilgi erişimi sağladığını vurguluyor. Almanya'da ise okullarda şiddet ve dikkat dağınıklığına karşı akıllı telefon kısıtlamaları tartışılıyor. Hıristiyan Demokrat Partisi'nin hazırladığı pakette şiddet eğilimli öğrenciler için özel destek kurumları öneriliyor. Berlin Eğitim Senatörü Katharina Günther-Wünsch, problem yaratan öğrencilerin aileleri yetersiz kalırsa başka okullara değil, destek alabilecekleri yerlere yönlendirilmesini savundu.
