AİHM Kavala'nın serbest bırakılmasını kararlaştırdı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi kararını Strazburg'da açıkladı. Mahkeme 18 Ekim 2017'den beri tutuklu bulunan Osman Kavala'nın ikinci başvurusunu inceledi. 15'e karşı 2 oyla alınan kararda Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin beş maddesini ihlal ettiği sonucuna varıldı. Yargıç Faris Vehabović ile Türkiye'den seçilen Saadet Yüksel muhalif oy kullandı.

AİHM ifade özgürlüğü ile toplanma ve örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğini tespit etti. Adil yargılanma hakkı ve özgürlük ile güvenlik hakkı da ihlal edildi. Hakların sınırlandırılmasına ilişkin 18. madde ihlal edildi. Koşullu salıverilme imkanı tanımayan ağırlaştırılmış müebbet cezasının denetim mekanizması bulunmadığı için 3. madde ihlal edildi.

Kavala'nın 25 Nisan 2022'de verilen ve kesinleşen mahkumiyeti bariz bir adalet reddi oluşturan yargılamadan çıktı. Türk Ceza Kanunu'nun 312. maddesinin Gezi Parkı olayları bağlamında yorumlanma biçimi keyfi müdahalelere karşı asgari korumayı sağlamadı. Kavala'nın mahkumiyet sonrası tutulması hukuki bulunmadı.

Tedbirlerin ağırlıklı olarak Kavala'yı Gezi Parkı gösterilerindeki rolü ve insan hakları savunucusu olarak görüşlerini ifade etmesi nedeniyle susturmak amacıyla alındığı tespit edildi. Art arda açılan davalar hukuki nitelendirme değişiklikleri ve tekrarlanan tutuklamalar yoluyla ceza hukukunun araçsallaştırıldığı kaydedildi.

Türkiye Kavala'yı mümkün olan en kısa sürede serbest bırakmalı. Ceza mahkumiyetinin sözleşme hukuku bakımından yok hükmünde sayılması ve sonuçlarının ortadan kaldırılması gerekiyor. Türkiye üç ay içinde Kavala'ya 70 bin avro manevi tazminat ve 43 bin 342 avro yargılama gideri ödeyecek. Hükümetin Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolunun tüketilmediği yönündeki ön itirazı reddedildi. Yargılama süresine ilişkin şikayet kabul edilemez bulundu. Diğer maddelere ilişkin şikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek görülmedi.

AİHM'nin 10 Aralık 2019'daki ilk kararı Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin Şubat 2022'de başlattığı ihlal prosedürü ve 11 Temmuz 2022'deki kararın ardından gelen bu Büyük Daire kararı nihai nitelik taşıyor. Temyiz yolu kapalı olan kararın uygulanması Bakanlar Komitesi'nin denetiminde yürütülecek.