Almanya'da elektrik fiyatlarındaki artış AfD'ye desteği artırdı

Münih Üniversitesi Ekonomik Araştırmalar Merkezi'ne bağlı CESifo, temmuz ayında Almanya'da 2022-2023 döneminde yaşanan enerji krizinin siyasi etkilerini araştırdı. Araştırma, yüksek ve beklenmedik enerji maliyetlerinin bazı seçmenlerin ana akım partilere olan güvenini azalttığını gösteriyor. Bununla birlikte, AfD'nin düşük enerji maliyeti vaadi ve Rusya'ya yönelik enerji yaptırımlarına karşı tavrı, partinin daha fazla çekicilik kazanmasına yol açtı.

AfD'ye olan destek, yüksek elektrik maliyetine maruz kalan hanelerde artış gösterdi ve bu eğilim zamanla devam etti. Diğer siyasi partilere yönelik destek ise istatistiksel olarak anlamlı bir artış göstermedi. Özellikle Yeşiller'e destek, ortalamanın üzerinde artış gösteren seçmenlerde geriledi.

Araştırma döneminde, Almanya'daki genel elektrik fiyatlarında önemli bir artış kaydedildi. Toptan elektrik fiyatları 2023'te düşmesine rağmen, ortalama perakende elektrik fiyatları yüzde 25-30 oranında arttı. Araştırmanın dayanağı olan 'ortalamanın üzerinde artış', aylık elektrik avans ödemelerindeki yüzde 31'in üzerindeki artış olarak tanımlandı.

Bu oran, araştırmadaki hanelerin tamamının ortalama elektrik faturasının yüzde 31 arttığı anlamına gelmiyor; ancak araştırmacılar bu yüksek artış grubunu belirlemek için bu eşik değerini kullandı. 2023'te ortalama perakende fiyat kilovatsaat başına 0,45 euro seviyesine ulaştı ve Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasıyla birlikte fiyatlar yüzde 42 oranında artış gösterdi.

Almanya hükümeti, enerji krizi döneminde toplam mali hacmi 95 milyar euro olan üç büyük destek paketi uyguladı. Bu paketler, toplu ödemeler, vergi indirimleri ve geçici sübvansiyonları içeriyordu. Hükümet, elektrikte kilovatsaat başına 0,40 euro, doğal gazda 0,12 euro ve bölgesel ısıtmada 0,095 euro fiyat sınırı belirledi.

Bu sınırlar, bir önceki yılın tüketiminin yüzde 80'ini kapsadı. Araştırmacılar, birçok hane destek almasına rağmen kendisini desteklenmiş hissetmediğini ifade etti. Bunun sebeplerinden biri, destek ödemelerinin doğrudan elektrik faturalarına bağlanmaması ve hanelerin yüksek faturalarla kamu desteklerini ilişkilendirememesi olarak gösterildi.

Almanya'nın yakın tarihi, ağır ekonomik ve toplumsal kriz dönemlerinin aşırı sağ hareketlerin güç kazanması için uygun koşullar oluşturduğunu gösteriyor. 1920'lerin başındaki hiperenflasyon ve ekonomik istikrarsızlık, Weimar Cumhuriyeti'ne güveni zayıflatmıştı.

1929'daki Büyük Buhran ise yüksek işsizlik ve siyasi istikrarsızlık yaratarak Adolf Hitler'in Nazi Partisi'nin güçlenmesine katkıda bulundu. Bugün de ekonomik ve toplumsal baskıların aşırı sağ siyasete desteği artırabileceğine dair bulgular mevcut.