Almanya'da hukukçulardan AfD'nin yasaklanması için çağrı

Almanya'da bin 51 hukukçu, Alternative für Deutschland (AfD) hakkında yasaklama süreci başlatılması amacıyla Federal Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasını talep etti. Cumhuriyetçi Avukatlar Derneğinin (RAV) öncülüğünde hazırlanan açık mektup, Başbakan Friedrich Merz hükümeti ile Federal Meclis milletvekillerine iletildi. Temmuz ortasında 525 hukukçunun imzasıyla yayımlanan mektuba verilen destek, yaklaşık 10 gün içinde iki katına çıktı. İmzacılar arasında avukatların yanı sıra hâkimler, savcılar ve hukuk alanında çalışan akademisyenler de yer aldı.

Hukukçular, taleplerine dayanak olarak Özgürlük Hakları Derneği (GFF) tarafından 25 Haziran'da yayımlanan yaklaşık 1500 sayfalık hukuki raporu gösterdi. Bir yılı aşkın sürede hazırlanan rapor kapsamında AfD'nin parti programları, parlamento belgeleri, basın açıklamaları ve sosyal medya paylaşımlarından oluşan üç milyondan fazla veri incelendi. Çalışmanın sonuçlarının 2500'ü aşkın kanıtla desteklendiği belirtildi. GFF, inceleme sonucunda AfD'nin ırkçı bir dünya görüşü benimsediğini ve Almanya'nın özgürlükçü demokratik temel düzenini sistematik biçimde zayıflatmayı amaçladığını savundu. Raporda, partinin göçmen kökenli Almanlar, Müslümanlar, sığınmacılar, trans ve ikili cinsiyet sistemi dışında kalan kişilere yönelik politikalarının insan onuru ilkesini ihlal ettiği ileri sürüldü. AfD'nin siyasi rakiplerini sindirmeye ve cezai süreçlerle susturmaya yönelik bir anlayış taşıdığı da iddia edildi.

Açık mektubu imzalayan hukukçular, AfD'nin anayasaya aykırı olduğuna ilişkin yeterli kanıt bulunmadığı yönündeki savunmanın GFF raporuyla birlikte geçerliliğini yitirdiğini belirtti. Raporun, Almanya Federal Anayasa Mahkemesinin siyasi partilerin yasaklanmasına ilişkin geçmiş kararlarında belirlediği ölçütler dikkate alınarak hazırlandığı ifade edildi. Hukukçular, mevcut kanıtların AfD hakkında açılacak bir yasaklama davasının başarıya ulaşma ihtimalini önemli ölçüde güçlendirdiğini savundu.

İmzacılar, federal hükümet ile Federal Meclis'ten AfD'nin anayasaya aykırı ilan edilmesi ve yasaklanması için gerekli siyasi adımları gecikmeden atmasını istedi. Sürecin daha fazla ertelenmesinin Alman demokrasisine ciddi zarar verebileceği uyarısında bulunan hukukçular, AfD'nin güç kazanması halinde hedef aldığı toplumsal kesimlerin daha büyük bir tehditle karşı karşıya kalabileceğini belirtti. RAV Başkanı Angela Furmaniak, Alman Anayasası'nın demokratik düzene karşı faaliyet gösteren partilerle mücadele etmek için gerekli hukuki araçları sunduğunu söyledi. Furmaniak, siyasi yönetimin gerekçelerin arkasına saklanmaması ve "çok geç olmadan" harekete geçmesi gerektiğini ifade etti.

Almanya'da bir siyasi partinin anayasaya aykırı olduğuna ve yasaklanmasına yalnızca Federal Anayasa Mahkemesi karar verebiliyor. Ancak bireyler veya sivil toplum kuruluşları doğrudan yasaklama başvurusunda bulunamıyor. Federal Anayasa Mahkemesi Yasası'na göre başvuru yetkisi yalnızca federal hükümet, Federal Meclis ve eyaletlerin temsil edildiği Federal Konsey'e ait bulunuyor. Alman Anayasası'nın 21'inci maddesinde, amaçları veya üyelerinin davranışlarıyla özgürlükçü demokratik düzeni ortadan kaldırmayı ya da Almanya Federal Cumhuriyeti'nin varlığını tehlikeye atmayı hedefleyen partilerin anayasaya aykırı sayılacağı belirtiliyor.

AfD'nin yasaklanması ihtimali, Almanya'da yoğun siyasi tartışmalara neden oluyor. Hukukçular ve bazı siyasi çevreler sürecin başlatılmasını isterken hükümet, aşırı sağla öncelikle seçim sandığında mücadele edilmesi gerektiğini savunuyor. AfD, 2025'teki genel seçimlerde yüzde 20'nin üzerinde oy alarak ikinci sıraya yerleşmiş ve Federal Meclis'te ana muhalefet partisi olmuştu. Partinin yüksek seçmen desteği, yasaklama sürecinin siyasi ve toplumsal sonuçlarına ilişkin tartışmaları da artırıyor.

Hukukçuların çağrısı, Almanya'da eylül ayında yapılacak kritik eyalet seçimlerinden kısa süre önce geldi. Özellikle 6 Eylül'de Saksonya-Anhalt'ta düzenlenecek seçim öncesindeki anketlerde AfD'nin yüzde 41'e ulaşarak Başbakan Merz'in partisi CDU'nun önünde yer aldığı görüldü. AfD'nin seçimleri kazanması durumunda Almanya'da ilk kez bir eyalet hükümetine liderlik etme ihtimali bulunuyor. Diğer siyasi partiler ise AfD ile koalisyon kurmayacaklarını açıklamayı sürdürüyor.