Amerikalı yetkililerden nükleer anlaşma şüphesi

ABD'li bazı yetkililer, İran'la bir nükleer anlaşmanın imzalanabileceğine dair kuşkular taşıyor. The New York Times gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, kimi yetkililer bu tür bir uzlaşmanın zor olduğunu savunurken, ABD Başkanı Donald Trump'ın daha önce dile getirdiği bir ihtimali öne sürüyor. Buna göre Trump, Haziran 2025'te üç nükleer tesise düzenlenen saldırıların ardından geride kalan enkazın İran'ın nükleer stoklarını örtmeye devam etmesi gerektiğini ilan edebilir.

Washington ile Tahran arasında bir mutabakat zaptı imzalanmasının ardından, Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance, 60 gün içinde bir nükleer anlaşmanın müzakere edileceğini açıklamıştı. Ancak gazete, bu sürenin bitimine iki hafta kaldığını belirterek, yetkililerin müzakerelerin başlaması halinde bile sonbaharın çok ilerleyen dönemlerine, hatta daha sonrasına sarkacağını kabul ettiğini aktarıyor.

Öte yandan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, CNBC'ye yaptığı açıklamada, İran ile gün içinde veya yarın bir anlaşmaya varılabileceğini belirterek, bu uzlaşmanın Hürmüz Boğazı'nda normal seyrüseferin yeniden sağlanmasına ve seyir serbestisine garanti verilmesine yardımcı olacağını bildirdi. Gelişmeler sürerken ABD, İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açabilecek geçici bir anlaşmaya varılması için müzakereleri yoğunlaştırıyor. Haftalardır süren görüşmeler, Haziran ayındaki ateşkesin yeniden tesisi, ticaret gemilerinin geçişi konusundaki anlaşmazlıkların çözümü ve nükleer program dahil geniş kapsamlı müzakerelere zemin hazırlanmasını amaçlıyor.

Pakistan'ın Moskova Büyükelçisi Faisal Niaz Tirmizi de TASS haber ajansına verdiği mülakatta, Washington ile Tahran arasındaki çatışmaya ilişkin kapalı ve diplomatik iletişim kanallarının yürütüldüğünü, Pakistan'ın hem ABD hem de İran arasında bir iletişim kanalı olarak müzakerelerde arabuluculuk rolü üstlendiğini belirtti. Büyükelçi, haziran ayında imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı'nın da Pakistan'ın etkin arabuluculuk rolünü doğruladığını vurguladı.

Başkan Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada İran ile müzakerelerin "oldukça iyi ilerlediğini" belirterek 48 saat içinde bir sonuç alınabileceğini, boğazın çok yakında açılacağını ya da İran'ın çok sert vurulacağını ifade etti. Trump'ın, hafta sonu tarihin en büyük askeri saldırılarından birini gerçekleştirmekten son anda vazgeçtiği belirtiliyor. İran ise Washington ile doğrudan görüşmeler yapıldığını yalanlayarak, müzakerelerin arabulucu Umman üzerinden yürütüldüğünü ve Umman ile yapılan görüşmelerin olumlu geçtiğini açıkladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghaei görüşmelerin sürdüğünü belirtirken, Devrim Muhafızlarına yakın kaynaklar ABD askeri tehditlerinin anlaşmanın önündeki en büyük engel olduğunu savunuyor.

Bölgedeki ticari trafik ağır darbe alırken, savaş öncesi günde yaklaşık 130 geminin geçtiği boğazdan pazartesi günü yalnızca sekiz gemi geçiş yaptı. Salı günü ise Umman açıklarında kimliği belirlenemeyen bir merminin isabet ettiği bir kargo gemisinin saldırıya uğradığı bildirildi. Müzakerelerin odak noktasını ise Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün kimde olacağı ve İran'ın ticari gemilerden geçiş ücreti talep edip edemeyeceği oluşturuyor.

The New York Times'ın aktardığına göre Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın nükleer yakıtının silah yapımında kolayca kullanılamayacak şekilde seyreltilmesini ve nihayetinde bertaraf edilmek ya da nükleer santrallerde kullanılmak üzere ABD'ye veya başka bir ülkeye gönderilmesini talep ediyor.

Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, 28 Şubat tarihinde İran'a karşı askeri operasyonlar başlatmıştı. Haziran ayında ise Washington ve Tahran, Lübnan dahil tüm cephelerde derhal ateşkes sağlanmasını öngören bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Ancak ABD, Tahran yönetimini Hürmüz Boğazı'na ilişkin önceki anlaşmaları ihlal etmekle suçlayarak 8 Temmuz sabahı İran'a yönelik geniş çaplı hava saldırılarını yeniden başlatmıştı.